9. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "-ip" ekiyle türemiş bir zarf-fiil vardır?
A) Gelip de bizi görecek misin?
B) Koşup oynayarak vakit geçirdiler.
C) Okuyup anlamaya çalışıyorum.
D) Hepsi
Sevgili öğrenciler, bu soruda Türkçenin önemli yapı taşlarından biri olan zarf-fiilleri ve özellikle "-ip" ekini inceleyeceğiz. Zarf-fiiller, fiilleri zarf görevinde kullanarak cümleye zaman, durum, sebep gibi anlamlar katan sözcüklerdir. "-ip" eki de fiil kök veya gövdelerine gelerek genellikle bir eylemin başka bir eylemden önce yapıldığını veya bir eylemin nasıl gerçekleştiğini anlatır. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Gelip de bizi görecek misin?
- Bu cümlede "gel-" fiil köküne "-ip" eki gelerek "gelip" kelimesini oluşturmuştur.
- "Gelip" sözcüğü, "görecek misin?" eyleminin nasıl veya ne zaman gerçekleşeceğini (önce gelme eylemi) belirttiği için bir zarf-fiildir.
- B) Koşup oynayarak vakit geçirdiler.
- Bu cümlede "koş-" fiil köküne ünlü uyumuna göre "-up" eki gelerek "koşup" kelimesini oluşturmuştur.
- "Koşup" sözcüğü, "oynayarak vakit geçirdiler" eyleminin nasıl yapıldığını (koşma eylemiyle) belirttiği için bir zarf-fiildir.
- C) Okuyup anlamaya çalışıyorum.
- Burada "oku-" fiil köküne kaynaştırma harfiyle birlikte "-yıp" eki gelerek "okuyup" kelimesini oluşturmuştur.
- "Okuyup" sözcüğü, "anlamaya çalışıyorum" eyleminin nasıl veya ne zaman gerçekleştiğini (önce okuma eylemi) belirttiği için bir zarf-fiildir.
Gördüğümüz gibi, A, B ve C seçeneklerinin her birinde "-ip" (veya ünlü uyumuna göre "-ıp, -up, -üp") ekiyle türemiş birer zarf-fiil bulunmaktadır. Bu nedenle doğru cevap "Hepsi" seçeneğidir.
Cevap D seçeneğidir.
