"İle" kelimesinin aşağıdaki cümlelerin hangisinde bağlaç göreviyle kullanıldığını anlamak için "ile" yerine "ve" bağlacı getirilebilir?
A) Yağmur ile ıslanmıştı.
B) Sevgi ile baktı ona.
C) Kardeşi ile oyun oynuyor.
D) Kalem ile silgi aldı.
Merhaba sevgili öğrenciler!
"İle" kelimesinin cümledeki görevi, bazen bağlaç bazen de edat (ilgeç) olabilir. Bu ayrımı yapmanın en kolay yollarından biri, "ile" kelimesinin yerine "ve" bağlacını getirmeyi denemektir. Eğer "ile" yerine "ve" getirdiğimizde cümlenin anlamı bozulmuyor ve mantıklı bir bütünlük sağlıyorsa, o zaman "ile" kelimesi bağlaç görevindedir. Eğer anlam bozuluyor veya farklı bir anlam ortaya çıkıyorsa, o zaman edat görevindedir.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Yağmur ile ıslanmıştı.
- Buradaki "ile" kelimesi, ıslanmanın sebebini veya aracını belirtiyor ("yağmur sayesinde/yüzünden").
- "Yağmur ve ıslanmıştı." dediğimizde cümle anlamsız hale geliyor. Bu nedenle burada "ile" edat görevindedir.
- B) Sevgi ile baktı ona.
- Buradaki "ile" kelimesi, bakışın nasıl yapıldığını, yani tarzını veya durumunu belirtiyor ("sevgi dolu bir şekilde").
- "Sevgi ve baktı ona." dediğimizde cümle anlamsız hale geliyor. Bu nedenle burada "ile" edat görevindedir.
- C) Kardeşi ile oyun oynuyor.
- Buradaki "ile" kelimesi, oyun oynama eyleminin kiminle birlikte yapıldığını, yani birliktelik anlamı katıyor ("kardeşiyle birlikte").
- "Kardeşi ve oyun oynuyor." dediğimizde cümle anlamsız hale geliyor. Bu nedenle burada "ile" edat görevindedir.
- D) Kalem ile silgi aldı.
- Buradaki "ile" kelimesi, iki farklı nesneyi (kalem ve silgi) birbirine bağlıyor.
- "Kalem ve silgi aldı." dediğimizde cümlenin anlamı hiç bozulmuyor, aksine aynı anlamı koruyor ve gayet mantıklı bir cümle oluyor. Bu durumda "ile" kelimesi "ve" bağlacının görevini üstlenmiştir.
Bu incelemeler sonucunda, "ile" kelimesinin yerine "ve" bağlacını getirebildiğimiz ve anlamın bozulmadığı tek seçenek D seçeneğidir.
Cevap D seçeneğidir.
