Sevgili öğrenciler, bu soruyu çözmek için Divan edebiyatındaki nazım şekillerinin özelliklerini ve kökenlerini iyi bilmemiz gerekiyor. Adım adım inceleyelim:
-
Sorunun Anahtar Noktalarını Belirleyelim: Soru bizden üç temel özelliği olan bir nazım şeklini bulmamızı istiyor:
- Dörtlükler halinde yazılması.
- Kafiye düzeninin "aaba" şeklinde olması.
- Türklerin Divan edebiyatına kazandırmış olması.
-
Seçenekleri Tek Tek İnceleyelim:
- A) Rubai: Rubai, dört dizeli (dörtlük) bir nazım şeklidir ve kafiye düzeni "aaba" şeklindedir. Ancak Rubai, İran edebiyatından Türk edebiyatına geçmiştir. Yani Türklerin Divan edebiyatına kazandırdığı bir nazım şekli değildir. Bu nedenle A seçeneği doğru değildir.
- B) Şarkı: Şarkı, Türklerin Divan edebiyatına kazandırdığı bir nazım şeklidir ve genellikle bestelenmek amacıyla yazılır. Ancak Şarkı'nın kafiye düzeni genellikle "aaab", "cccb", "dddb" şeklindedir ve nakarat (tekrar eden dize) içerir. Dörtlükler halinde yazılsa da, "aaba" kafiye düzeni onun temel özelliği değildir. Bu nedenle B seçeneği doğru değildir.
- C) Tuyuğ: Tuyuğ, dört dizeli (dörtlük) bir nazım şeklidir ve kafiye düzeni "aaba" şeklindedir. En önemlisi, Tuyuğ Türklerin Divan edebiyatına kazandırdığı, hatta Türklerin milli nazım şekillerinden biri olarak kabul edilen bir nazım şeklidir. Genellikle cinaslı kafiye ve hece ölçüsüyle yazılsa da, Divan edebiyatında aruz ölçüsüyle de kullanılmıştır. Tüm özellikleri sorudaki tanımla birebir uyuşmaktadır.
- D) Murabba: Murabba, dört dizeli (dörtlük) bentlerden oluşan bir nazım şeklidir. Kafiye düzeni genellikle "aaaa", "bbba", "ccca" veya "aaaa", "bbbb", "cccc" şeklindedir. "aaba" kafiye düzeni Murabba'nın temel özelliği değildir. Ayrıca Türklerin Divan edebiyatına kazandırdığı özel bir form olmaktan ziyade, Arap ve Fars edebiyatından alınan ve geliştirilen bir nazım şeklidir. Bu nedenle D seçeneği doğru değildir.
-
Sonuç: Tüm bu incelemeler sonucunda, dört dizeli olması, "aaba" kafiye düzenine sahip olması ve Türklerin Divan edebiyatına kazandırdığı bir nazım şekli olması özelliklerini taşıyan tek seçenek Tuyuğ'dur.
Cevap C seçeneğidir.
