Aşağıdaki önermelerden hangisi hem nitelik hem nicelik bakımından diğerlerinden farklıdır?
A) Hiçbir gezegen canlı değildir
B) Bazı kitaplar roman değildir
C) Tüm kuşlar uçabilir
D) Bazı öğrenciler çalışkandır
Bu soruyu çözmek için öncelikle önermelerin ne anlama geldiğini ve nitelik-nicelik kavramlarını anlamamız gerekiyor. Hadi adım adım inceleyelim!
- Önerme Nedir? Önerme, doğru ya da yanlış olabilen bir ifadedir. Örneğin, "Bütün kediler miyavlar" bir önermedir.
- Nitelik Nedir? Önermenin niteliği, olumlu (evetleyici) veya olumsuz (değilleyici) olmasıdır.
- Olumlu Önerme: Bir şeyin varlığını veya bir özelliğe sahip olduğunu belirtir. Örneğin, "Bazı çiçekler güzel kokar."
- Olumsuz Önerme: Bir şeyin olmadığını veya bir özelliğe sahip olmadığını belirtir. Örneğin, "Hiçbir yılan uçamaz."
- Nicelik Nedir? Önermenin niceliği, kapsadığı nesne veya birey sayısıdır.
- Tümel Önerme: Bir sınıfın tamamını kapsar. "Bütün", "Hiçbir" gibi ifadelerle belirtilir. Örneğin, "Bütün insanlar ölümlüdür." veya "Hiçbir kedi havlamaz."
- Tikel Önerme: Bir sınıfın sadece bir kısmını kapsar. "Bazı" ifadesiyle belirtilir. Örneğin, "Bazı öğrenciler çalışkandır."
Şimdi seçenekleri inceleyelim:
- A) Hiçbir gezegen canlı değildir: Bu önerme, tümel olumsuz bir önermedir. Çünkü "Hiçbir" ifadesiyle bütün gezegenleri kapsıyor ve canlı olmadıklarını belirtiyor.
- B) Bazı kitaplar roman değildir: Bu önerme, tikel olumsuz bir önermedir. Çünkü "Bazı" ifadesiyle kitapların bir kısmını kapsıyor ve roman olmadıklarını belirtiyor.
- C) Tüm kuşlar uçabilir: Bu önerme, tümel olumlu bir önermedir. Çünkü "Tüm" ifadesiyle bütün kuşları kapsıyor ve uçabildiklerini belirtiyor.
- D) Bazı öğrenciler çalışkandır: Bu önerme, tikel olumlu bir önermedir. Çünkü "Bazı" ifadesiyle öğrencilerin bir kısmını kapsıyor ve çalışkan olduklarını belirtiyor.
Gördüğümüz gibi, B, C ve D seçenekleri ya tikel olumlu ya da tikel olumsuz önermelerdir. A seçeneği ise tümel olumsuz bir önermedir. Bu nedenle, A seçeneği hem nitelik (olumsuzluk) hem de nicelik (tümel) bakımından diğerlerinden farklıdır.
Cevap A seçeneğidir.
