Sevgili öğrenciler, tarihimizin önemli dönüm noktalarından biri olan I. Göktürk Devleti'nin kuruluşu, Türk tarihinde yeni bir çağın başlangıcıdır. Bu büyük devletin temellerini atan Bumin Kağan'ın bağımsızlık mücadelesi, Türklerin kendi devletlerini kurma azminin en güzel örneklerinden biridir.
- Bumin Kağan ve Juan-Juanlar: Bumin Kağan, Göktürklerin atası olan Aşina boyundan geliyordu ve o dönemde Orta Asya'da güçlü bir imparatorluk kurmuş olan Juan-Juanlar'ın (Avarlar) egemenliği altındaydı. Göktürkler, Juan-Juanlar'a bağlı olarak demircilik yapıyor ve onların ordusunda görev alıyorlardı.
- İsyanın Nedenleri: Bumin Kağan, Juan-Juanlar'a karşı sürekli isyan eden Tölös boylarını bastırarak Juan-Juan Kağanı Anagui'ye büyük bir hizmette bulunmuştu. Bu başarısının ardından Bumin, Juan-Juan Kağanı'ndan siyasi bir evlilikle kızını istemiş, ancak Anagui, Bumin'i "demircilik yapan kölem" diyerek aşağılamış ve bu isteği reddetmiştir. Bu aşağılama, Bumin Kağan'ın bağımsızlık ateşini körüklemiştir.
- Bağımsızlık Mücadelesi ve Kuruluş: Bumin Kağan, Juan-Juanlar'a karşı mücadele etmek için Batı Vey Devleti ile ittifak kurdu. 552 yılında Juan-Juanlar'a karşı büyük bir zafer kazandı ve Juan-Juan Devleti'nin yıkılmasına yol açtı. Bu zaferin ardından Bumin Kağan, Ötüken'de "İl Kağan" unvanıyla I. Göktürk Devleti'ni kurduğunu ilan etti.
- Diğer Seçeneklerin Değerlendirilmesi:
- A) Akhunlar: Akhunlar (Eftalitler) da Orta Asya'da önemli bir güçtü ancak Göktürklerin doğrudan isyan ederek bağımsızlığını ilan ettiği devlet değildi. Göktürkler, daha sonra Sasanilerle ittifak kurarak Akhunlar'ı yıkacaklardı.
- B) Çin: Çin, Göktürklerin komşusu ve önemli bir rakibiydi, ancak Bumin Kağan'ın ilk bağımsızlık isyanı Çin'e karşı değildi. Çin ile ilişkiler daha sonraki dönemlerde yoğunlaşacaktı.
- D) Sasaniler: Sasaniler, İran merkezli güçlü bir imparatorluktu ve Göktürklerin batıdaki önemli diplomatik ve askeri partnerlerinden biri olacaktı, ancak Bumin Kağan'ın bağımsızlık isyanı onlara karşı değildi.
- E) Bizans: Bizans İmparatorluğu, Göktürklerin daha batıda yer alan ve özellikle İpek Yolu kontrolü için diplomatik ilişkiler kurduğu bir devletti. Bumin Kağan'ın bağımsızlık mücadelesiyle doğrudan bir ilgisi yoktur.
Bu bilgiler ışığında, Bumin Kağan'ın bağımsızlığını ilan etmek için isyan ettiği devletin Juan-Juanlar olduğu açıkça görülmektedir.
Cevap C seçeneğidir.
