Aristoteles'in karşı olum karesinde "Bazı insanlar adil değildir" önermesinin alt karşıtı hangi önermedir?
A) Hiçbir insan adil değildir
B) Bütün insanlar adildir
C) Bazı insanlar adildir
D) Hiçbir insan adil değildir
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruyu çözmek için Aristoteles'in Karşı Olum Karesi'ni (Mantık Karesi) iyi anlamamız gerekiyor. Bu kare, dört temel önerme türü arasındaki ilişkileri gösterir. Hadi adım adım ilerleyelim:
- 1. Adım: Verilen Önermeyi Tanımlayalım.
"Bazı insanlar adil değildir" önermesi, yüklemi reddeden ve öznesi tikel olan bir önermedir. Mantık karesinde bu tür önermelere Tikel Olumsuz (O tipi) önerme denir.
- 2. Adım: Aristoteles'in Karşı Olum Karesi'ni Hatırlayalım.
Mantık karesinde dört temel önerme tipi ve aralarındaki ilişkiler şunlardır:
- A Tipi: Tümel Olumlu (Bütün S, P'dir) - Örneğin: Bütün insanlar adildir.
- E Tipi: Tümel Olumsuz (Hiçbir S, P değildir) - Örneğin: Hiçbir insan adil değildir.
- I Tipi: Tikel Olumlu (Bazı S, P'dir) - Örneğin: Bazı insanlar adildir.
- O Tipi: Tikel Olumsuz (Bazı S, P değildir) - Örneğin: Bazı insanlar adil değildir.
Bu önermeler arasında farklı ilişkiler bulunur: Çelişik, Karşıt, Alt Karşıt ve Altıklık.
- 3. Adım: "Alt Karşıt" İlişkisini Anlayalım.
Alt karşıtlık ilişkisi, mantık karesinde I tipi (Tikel Olumlu) ve O tipi (Tikel Olumsuz) önermeler arasında bulunur. Bu iki önerme aynı anda yanlış olamazlar, ancak aynı anda doğru olabilirler. Yani, biri yanlışsa diğeri kesinlikle doğrudur.
- 4. Adım: Verilen Önermenin Alt Karşıtını Bulalım.
Bizim verilen önermemiz "Bazı insanlar adil değildir" (O tipi). Mantık karesine göre, O tipi bir önermenin alt karşıtı I tipi bir önermedir.
O halde, "Bazı insanlar adil değildir" önermesinin alt karşıtı, aynı özne ve yükleme sahip olan Tikel Olumlu (I tipi) önerme olmalıdır.
- 5. Adım: Alt Karşıt Önermeyi Oluşturalım.
"İnsanlar" özne, "adil" yüklem olduğuna göre, Tikel Olumlu (I tipi) önerme şu şekilde olacaktır: "Bazı insanlar adildir".
- 6. Adım: Seçenekleri Değerlendirelim.
- A) Hiçbir insan adil değildir (E tipi - Tümel Olumsuz)
- B) Bütün insanlar adildir (A tipi - Tümel Olumlu)
- C) Bazı insanlar adildir (I tipi - Tikel Olumlu)
- D) Hiçbir insan adil değildir (E tipi - Tümel Olumsuz, A seçeneği ile aynı)
Bulduğumuz "Bazı insanlar adildir" önermesi C seçeneğinde yer almaktadır.
Cevap C seçeneğidir.
