Karşı olum karesi (Aristoteles karesi) nedir Test 1

Aristoteles'in karşı olum karesine göre, "Tüm bilimler faydalıdır" (A) ve "Hiçbir bilim faydalı değildir" (E) önermeleri arasında nasıl bir mantıksal ilişki vardır?

A) Altık
B) Üst karşıt
C) Çelişik
D) Alt karşıt

Aristoteles'in karşıtlık karesi, önermeler arasındaki mantıksal ilişkileri anlamamız için harika bir araçtır. Şimdi bu soruya adım adım bakalım:

• Karşıtlık Karesini Hatırlayalım: Karşıtlık karesi, dört tür önerme arasındaki ilişkileri gösterir:
  • A Önermesi: Tümel olumlu (Örneğin: "Tüm insanlar ölümlüdür")
  • E Önermesi: Tümel olumsuz (Örneğin: "Hiçbir insan ölümlü değildir")
  • I Önermesi: Tikel olumlu (Örneğin: "Bazı insanlar ölümlüdür")
  • O Önermesi: Tikel olumsuz (Örneğin: "Bazı insanlar ölümlü değildir")
• Önermeleri İnceleyelim:
  • A Önermesi: "Tüm bilimler faydalıdır" (Tümel olumlu)
  • E Önermesi: "Hiçbir bilim faydalı değildir" (Tümel olumsuz)
• Karşıtlık İlişkilerini Değerlendirelim: Karşıtlık karesinde önermeler arasındaki ilişkiler şunlardır:
  • Çelişik (Contradictory): A ve O önermeleri ile E ve I önermeleri birbirinin çelişiğidir. Çelişik önermeler aynı anda doğru veya aynı anda yanlış olamazlar. Birisi doğruysa diğeri kesinlikle yanlıştır.
  • Karşıt (Contrary) veya Üst Karşıt: A ve E önermeleri birbirinin karşıtıdır. Aynı anda doğru olamazlar, ancak aynı anda yanlış olabilirler.
  • Altık (Subalternation): A önermesinden I önermesine, E önermesinden O önermesine bir altıklık ilişkisi vardır. A doğruysa I da doğrudur, E doğruysa O da doğrudur.
  • Alt Karşıt (Subcontrary): I ve O önermeleri birbirinin alt karşıtıdır. Aynı anda yanlış olamazlar, ancak aynı anda doğru olabilirler.
• Doğru İlişkiyi Belirleyelim: "Tüm bilimler faydalıdır" (A) ve "Hiçbir bilim faydalı değildir" (E) önermeleri aynı anda doğru olamazlar. Eğer "Tüm bilimler faydalıdır" doğruysa, "Hiçbir bilim faydalı değildir" kesinlikle yanlıştır. Aynı şekilde, eğer "Hiçbir bilim faydalı değildir" doğruysa, "Tüm bilimler faydalıdır" kesinlikle yanlıştır. Bu durum, A ve E önermelerinin üst karşıt olduğunu gösterir. Ancak, seçeneklerde "üst karşıt" ifadesi varken "çelişik" ifadesi de var. A ve E önermeleri aynı anda doğru olamasa da, aynı anda yanlış olabilirler. Örneğin, "Bazı bilimler faydalıdır, bazıları değildir" durumu her iki önermeyi de yanlışlar. Bu nedenle, A ve E önermeleri arasındaki ilişki en doğru şekilde çelişik olarak ifade edilir. Çünkü eğer bir bilim varsa ve o bilim faydalıysa, "Hiçbir bilim faydalı değildir" önermesi kesinlikle yanlıştır. Aynı şekilde, eğer bir bilim varsa ve o bilim faydasızsa, "Tüm bilimler faydalıdır" önermesi kesinlikle yanlıştır.

Cevap C seçeneğidir.