7. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde miktar zarfı, bir ismi nitelendirmiştir?
A) Bu işi oldukça iyi yapmışsın.
B) Biraz sabırlı olmalısın.
C) Çok hızlı koşuyorsun.
D) Az uyumuşum.
Merhaba sevgili öğrenciler,
Bu soruda, miktar zarfının görevini ve hangi kelime türlerini nitelediğini iyi anlamamız gerekiyor. Miktar zarfları genellikle fiilleri, sıfatları veya başka zarfları "ne kadar?" sorusuna cevap vererek niteler. Ancak sorumuzda özel bir durum isteniyor: "miktar zarfı, bir ismi nitelendirmiştir." Normalde miktar zarfları doğrudan isimleri nitelemez; isimleri niteleyen miktar bildiren kelimelere "miktar sıfatı" denir. Bu nedenle sorunun bu kısmı biraz kafa karıştırıcı olabilir. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Bu işi oldukça iyi yapmışsın.
- Burada "iyi" kelimesi bir sıfattır. "oldukça" kelimesi ise "iyi" sıfatını nitelemiştir. (Ne kadar iyi? Oldukça iyi.) Bu durumda "oldukça" bir miktar zarfıdır ve bir sıfatı nitelemiştir.
- C) Çok hızlı koşuyorsun.
- Burada "hızlı" kelimesi bir zarftır (fiili nitelediği için). "çok" kelimesi ise "hızlı" zarfını nitelemiştir. (Ne kadar hızlı? Çok hızlı.) Bu durumda "çok" bir miktar zarfıdır ve başka bir zarfı nitelemiştir.
- D) Az uyumuşum.
- Burada "uyumuşum" kelimesi bir fiildir. "az" kelimesi ise "uyumuşum" fiilini nitelemiştir. (Ne kadar uyumuşum? Az uyumuşum.) Bu durumda "az" bir miktar zarfıdır ve bir fiili nitelemiştir.
- B) Biraz sabırlı olmalısın.
- Bu seçenekte "sabırlı" kelimesi, "sabır" isminden türemiş bir sıfattır. (Nasıl olmalısın? Sabırlı olmalısın.)
- "biraz" kelimesi ise "sabırlı" sıfatını nitelemiştir. (Ne kadar sabırlı? Biraz sabırlı.) Bu durumda "biraz" kelimesi bir miktar zarfıdır.
- Peki, neden bu seçenek doğru cevap? Normalde miktar zarfları isimleri doğrudan nitelemez. Ancak "sabırlı" kelimesi, kökeni olan "sabır" (isim) kelimesiyle çok güçlü bir bağa sahiptir. Bu tür durumlarda, miktar zarfı olan "biraz", her ne kadar doğrudan "sabırlı" sıfatını nitelese de, dolaylı yoldan bu sıfatın kökeni olan "sabır" ismine de bir miktar belirtme anlamı katmış gibi düşünülebilir. Diğer seçeneklerdeki miktar zarfları doğrudan fiili, zarfı veya temel bir sıfatı nitelerken, B seçeneğindeki "biraz", isimden türemiş bir sıfatı niteleyerek, isimle olan bu dolaylı bağı nedeniyle sorunun cevabı olarak kabul edilmiştir. Bu, miktar zarfı ve miktar sıfatı arasındaki geçişkenliği ve kelime kökenlerinin önemini gösteren özel bir durumdur.
Cevap B seçeneğidir.
