Edebiyatımızda "Sanat sanat içindir" anlayışını benimseyen, şiirde ahenge ve mükemmeliyete önem veren, dış dünyadan kaçarak hayale ve bireysel duyarlılığa sığınan edebî akım aşağıdakilerden hangisidir?
A) Realizm
B) Romantizm
C) Sembolizm
D) Parnasizm
Sevgili öğrenciler, bu soruda edebiyatımızdaki önemli bir akımın özelliklerini tanımamız isteniyor. Soruda verilen anahtar ifadeleri dikkatlice inceleyelim ve seçenekleri bu ifadeler ışığında değerlendirelim:
- "Sanat sanat içindir" anlayışı: Bu ifade, sanatın hiçbir toplumsal, ahlaki veya didaktik amacı olmaması gerektiğini, tek amacının estetik değer yaratmak olduğunu belirtir.
- Şiirde ahenge ve mükemmeliyete önem verme: Bu özellik, şiirin biçimsel kusursuzluğuna, ölçüye, uyağa, ritme ve kelime seçimine büyük özen gösterildiğini ifade eder. Şiir adeta bir kuyumcu titizliğiyle işlenir.
- Dış dünyadan kaçarak hayale ve bireysel duyarlılığa sığınma: Bu, şairin gerçek dünyanın çirkinliklerinden ve sıradanlığından uzaklaşarak, kendi iç dünyasına, hayallere ve estetik güzelliklere yöneldiğini gösterir.
Şimdi seçenekleri bu özellikler doğrultusunda inceleyelim:
- A) Realizm (Gerçekçilik): Realizm, dış dünyayı olduğu gibi, nesnel bir şekilde yansıtmayı amaçlar. "Sanat toplum içindir" anlayışına daha yakındır ve hayale sığınmaktan ziyade gözlem ve gerçekçilik ön plandadır. Bu nedenle sorudaki özelliklere uymaz.
- B) Romantizm (Coşumculuk): Romantizm, duyguları, hayalleri ve bireyselliği ön plana çıkarır. Dış dünyadan kaçış ve hayale sığınma yönüyle benzerlik gösterse de, Romantizmde genellikle "sanat toplum içindir" anlayışı veya güçlü duyguların ifadesi daha baskındır. Ayrıca, şiirde mükemmeliyetçilikten ziyade duygu yoğunluğu ve özgür biçimler önemlidir. Bu nedenle tam olarak uymaz.
- C) Sembolizm (Simgecilik): Sembolizm, dış dünyayı semboller aracılığıyla, kapalı ve örtük bir dille anlatmayı hedefler. Şiirde ahenk, musiki ve bireysel duyarlılık önemlidir. "Sanat sanat içindir" anlayışını benimsemekle birlikte, Sembolizmde asıl amaç dış dünyayı doğrudan yansıtmaktan ziyade, duygu ve düşünceleri sembollerle, çağrışımlarla ifade etmektir. Parnasizm'deki gibi biçim mükemmeliyetçiliği ve nesnel güzellik arayışı Sembolizm'de ikinci plandadır; daha çok izlenimler ve ruh halleri önemlidir.
- D) Parnasizm: Parnasizm, 19. yüzyılın ikinci yarısında Fransa'da ortaya çıkan bir şiir akımıdır.
- "Sanat sanat içindir" anlayışını benimser. Şiirin hiçbir didaktik, sosyal veya ahlaki amacı olmamalı, sadece estetik bir değer taşımalıdır.
- Şiirde ahenge ve mükemmeliyete büyük önem verirler. Şiirin biçimsel kusursuzluğuna, ölçüye, uyağa, ritme çok dikkat ederler. Kelimeleri adeta bir heykeltıraş gibi işlerler.
- Dış dünyanın çirkinliklerinden ve sıradanlığından kaçarak, kendi iç dünyalarına, hayallere ve estetik güzelliklere yönelirler. Nesnel güzelliği ararlar.
Bu özellikler, soruda belirtilen tüm kriterleri tam olarak karşılamaktadır. Parnasizm, Romantizm'in aşırı duygusallığına bir tepki olarak doğmuş ve şiirde nesnelliği, biçimsel kusursuzluğu ve estetik güzelliği ön planda tutmuştur.
Bu bilgiler ışığında, soruda bahsedilen edebî akım Parnasizm'dir.
Cevap D seçeneğidir.
