Bir araştırmacı, farklı sosyoekonomik düzeylerden gelen 1000 öğrencinin akademik başarılarını inceleyerek "Ekonomik imkanlar arttıkça akademik başarı da artar" sonucuna ulaşmıştır. Bu araştırmacının kullandığı akıl yürütme yöntemi aşağıdakilerden hangisidir?
A) Tümdengelim
B) Tümevarım
C) Analoji
D) Dedüksiyon
Merhaba arkadaşlar, bu soruyu birlikte adım adım inceleyelim ve doğru cevabı bulalım:
Öncelikle soruda verilen durumu anlamaya çalışalım. Bir araştırmacı, 1000 öğrencinin sosyoekonomik düzeyleri ile akademik başarıları arasındaki ilişkiyi incelemiş ve bir sonuca varmış. Bu sonuca ulaşırken kullandığı akıl yürütme yöntemini bulmamız gerekiyor.
- Tümdengelim (Dedüksiyon): Genel bir kuraldan veya teoriden yola çıkarak özel durumlara ulaşmaktır. Yani, önce genel bir prensip belirlenir, sonra bu prensibin özel durumlarda nasıl geçerli olduğu gösterilir. Örneğin, "Bütün insanlar ölümlüdür. Ali de bir insandır. O halde Ali de ölümlüdür."
- Tümevarım (Endüksiyon): Özel durumlardan veya gözlemlerden yola çıkarak genel bir kurala veya teoriye ulaşmaktır. Yani, birçok örnek incelenir ve bu örneklerden yola çıkarak genel bir sonuca varılır. Örneğin, "Demir ısıtılınca genleşir. Bakır ısıtılınca genleşir. Alüminyum ısıtılınca genleşir. O halde bütün metaller ısıtılınca genleşir."
- Analoji: İki farklı şey arasındaki benzerliklerden yola çıkarak bir çıkarım yapmaktır. Yani, iki şey arasında bilinen bir benzerlikten yola çıkarak bilinmeyen bir benzerliğin de olabileceği tahmin edilir. Örneğin, "Dünya'da yaşam var. Mars da Dünya'ya benziyor. O halde Mars'ta da yaşam olabilir."
- Dedüksiyon: Tümdengelim ile aynı anlama gelir.
Şimdi sorudaki araştırmacının yaptığına bakalım. Araştırmacı, 1000 öğrencinin durumunu inceleyerek ("özel durumlar") "Ekonomik imkanlar arttıkça akademik başarı da artar" şeklinde genel bir sonuca ulaşmış. Bu, tümevarım yöntemine bir örnektir.
Bu nedenle, araştırmacının kullandığı akıl yürütme yöntemi tümevarımdır.
Cevap B seçeneğidir.
