6. "Göz" sözcüğü aşağıdaki cümlelerin hangisinde "bakış, görüş" anlamında kullanılmıştır?
A) Gözünde miyop varmış.
B) Annemin gözü hep üzerimizde.
C) Gözleri maviydi.
D) Göz ameliyatı olacak.
E) Göz yaşlarına hakim olamadı.
Sevgili öğrenciler, bu soruda "göz" sözcüğünün farklı anlamlarını inceleyeceğiz ve hangi cümlede "bakış, görüş" anlamında kullanıldığını bulacağız. Bir kelimenin cümledeki anlamı, o cümlenin bütününe ve kelimenin kullanıldığı bağlama göre değişebilir. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Gözünde miyop varmış.
- Bu cümlede "göz", görme organımız olan fiziksel gözümüzü ifade eder. Miyop, gözün bir rahatsızlığıdır. Dolayısıyla burada "bakış, görüş" anlamı yoktur.
- B) Annemin gözü hep üzerimizde.
- Bu cümlede "göz" sözcüğü, annenin çocuklarını sürekli takip ettiğini, onlara dikkat ettiğini, onları kolladığını anlatır. "Gözü birinin üzerinde olmak" deyimi, birini sürekli gözetlemek, denetlemek, onunla ilgilenmek anlamına gelir. Bu da "bakış" veya "görüş" (gözetleme, denetleme) anlamlarına çok yakındır.
- C) Gözleri maviydi.
- Burada "göz", yine görme organımızın rengini belirtmek için kullanılmıştır. Fiziksel gözden bahsedilmektedir.
- D) Göz ameliyatı olacak.
- Bu cümlede "göz", ameliyat edilecek olan fiziksel organı ifade eder. "Bakış, görüş" anlamı yoktur.
- E) Göz yaşlarına hakim olamadı.
- "Göz yaşları", gözden gelen sıvıyı ifade eder. Burada da "göz" fiziksel organ anlamındadır.
Yukarıdaki incelemelerden de anlaşıldığı gibi, "Annemin gözü hep üzerimizde" cümlesinde "göz" sözcüğü, annenin çocuklarını sürekli gözetlemesi, onlara dikkat etmesi yani bir nevi "bakışı" ve "görüşü" (denetimi) anlamında kullanılmıştır. Bu, diğer seçeneklerdeki gibi fiziksel bir organı değil, bir durumu veya eylemi ifade eder.
Cevap B seçeneğidir.
