Programlamaya giriş 9. sınıf Test 2

Bir programcı, geliştirdiği algoritmayı test ederken "eğer yağmur yağıyorsa şemsiye al, değilse şemsiyeyi bırak" komutunu kullanıyor. Bu durum felsefede hangi akımın determinist yaklaşımına örnek oluşturur?

A) Stoacılık
B) Varoluşçuluk
C) Pragmatizm
D) Rasyonalizm

Bu soruyu adım adım inceleyelim ve doğru cevabı bulalım:

• Öncelikle, sorudaki programcı komutunu anlayalım: "eğer yağmur yağıyorsa şemsiye al, değilse şemsiyeyi bırak". Bu komut, belirli bir koşul (yağmurun yağıp yağmaması) gerçekleştiğinde, yapılması gereken eylemin (şemsiye almak veya bırakmak) önceden belirlenmiş olduğunu gösterir. Yani, programın kendisi bir "seçim" yapmaz; koşula göre otomatik olarak belirlenmiş eylemi gerçekleştirir.
• Şimdi felsefedeki "determinizm" kavramına bakalım. Determinizm, evrendeki her olayın, dolayısıyla insan eylemlerinin de, önceden var olan nedenler tarafından belirlendiği ve bu nedenle özgür iradenin bir yanılsama olduğu görüşüdür. Yani, her şeyin bir nedeni vardır ve bu nedenler sonuçları kaçınılmaz kılar. Programcının komutu da tam olarak bu mantıkla çalışır: "yağmur yağıyor" nedeni, "şemsiye al" sonucunu kaçınılmaz kılar.
• Seçenekleri inceleyelim:
  • A) Stoacılık: Antik Yunan felsefesinin önemli akımlarından biridir. Stoacılar, evrenin rasyonel bir düzen (kader veya ilahi akıl) tarafından yönetildiğine ve her şeyin önceden belirlenmiş olduğuna inanırlardı. İnsanların yapabileceği tek şey, bu kaderi kabullenmek ve doğaya uygun yaşamak, kontrol edemedikleri olaylara karşı kayıtsız kalmaktır. Programcının komutu, dışsal bir koşul (yağmur) karşısında önceden belirlenmiş bir eylemi (şemsiye almak) gerçekleştirmesiyle Stoacıların kaderi kabullenme ve ona uygun hareket etme anlayışına çok benzer bir determinist yaklaşım sergiler.
  • B) Varoluşçuluk: İnsan özgürlüğünü, sorumluluğunu ve bireyin kendi anlamını yaratmasını vurgulayan bir akımdır. "Varoluş özden önce gelir" ilkesiyle, insanın kendi seçimleriyle kendini tanımladığını savunur. Bu, determinizmin tam tersi bir yaklaşımdır.
  • C) Pragmatizm: Fikirlerin ve eylemlerin pratik sonuçlarına odaklanan bir felsefedir. Doğruluğu ve anlamı, bir fikrin işe yarayıp yaramamasıyla ölçer. Determinizmden ziyade, eylemlerin faydasına ve etkinliğine vurgu yapar.
  • D) Rasyonalizm: Bilginin temel kaynağının akıl ve mantık olduğunu savunan bir akımdır. Evrenin rasyonel bir düzeni olduğuna inanabilirler, ancak bu, Stoacılıktaki gibi doğrudan bir kaderci determinizmle aynı anlama gelmez. Rasyonalizm daha çok bilginin nasıl elde edildiğiyle ilgilenir.
• Programcının komutunda, dışsal bir olayın (yağmur) doğrudan ve kaçınılmaz olarak belirli bir eylemi tetiklemesi, bireyin veya sistemin bu durum karşısında bir "seçim" yapma özgürlüğünün olmaması, Stoacılığın kaderci ve determinist yaklaşımıyla birebir örtüşmektedir. Sistem, yağmurun yağması durumunda şemsiye almayı "seçmez", bu eylem "belirlenmiştir".

Cevap A seçeneğidir.