Kapalı formülü C₄H₈ olan bir bileşik, bromlu suyu renksizleştirmekte ve ozonlama reaksiyonu sonucunda yalnızca asetaldehit oluşturmaktadır.
Buna göre bu bileşiğin yapısal formülü aşağıdakilerden hangisidir?
A) CH₂=CH-CH₂-CH₃
B) CH₃-CH=CH-CH₃
C) CH₂=C(CH₃)₂
D) CH₃-CH₂-CH=CH₂
İşte bu soruyu adım adım çözerek doğru cevaba ulaşalım:
Öncelikle soruda verilen bilgileri dikkatlice inceleyelim:
* Kapalı formül: $C_4H_8$
* Bromlu suyu renksizleştiriyor.
* Ozonlama sonucu sadece asetaldehit ($CH_3CHO$) oluşuyor.
Şimdi bu bilgileri kullanarak seçenekleri değerlendirelim:
* **$C_4H_8$ formülü ne anlama geliyor?** Bu formül, bileşiğimizin bir alken (çift bağ içeren bir hidrokarbon) olduğunu gösterir. Çünkü alkan olsaydı formülü $C_nH_{2n+2}$ şeklinde olurdu ($C_4H_{10}$ gibi). Alkenlerde ise formül $C_nH_{2n}$ şeklindedir.
* **Bromlu suyun renksizleşmesi ne anlama geliyor?** Alkenler, çift bağ içerdiği için bromlu su ile katılma tepkimesi verirler. Bu tepkime sonucunda bromlu suyun rengi kaybolur. Yani bileşiğimizde çift bağ bulunmalı.
* **Ozonlama tepkimesi ne anlama geliyor?** Ozonlama, alkenlerin çift bağının kırılmasına ve karbonil bileşiklerinin (aldehit veya keton) oluşmasına neden olan bir tepkimedir. Sorumuzda sadece asetaldehit oluştuğu belirtilmiş. Bu çok önemli bir ipucu!
Şimdi seçenekleri inceleyelim:
* **A) $CH_2=CH-CH_2-CH_3$:** Bu bileşik ozonlandığında asetaldehit ($CH_3CHO$) ve propanal ($CH_3CH_2CHO$) oluşur. Sadece asetaldehit oluşmadığı için bu seçenek elenir.
* **B) $CH_3-CH=CH-CH_3$:** Bu bileşik ozonlandığında iki molekül asetaldehit ($CH_3CHO$) oluşur. Ancak bu bileşiğin ozonlanması sonucu sadece asetaldehit oluşur. Bu da sorudaki bilgiyi doğrular gibi duruyor. Ancak bu bileşik simetrik olduğu için ozonlandığında tek ürün verir. Diğer seçenekleri de kontrol edelim.
* **C) $CH_2=C(CH_3)_2$:** Bu bileşik ozonlandığında bir molekül asetaldehit ($CH_3CHO$) ve bir molekül aseton ($CH_3COCH_3$) oluşur. Sadece asetaldehit oluşmadığı için bu seçenek de elenir.
* **D) $CH_3-CH_2-CH=CH_2$:** Bu bileşik ozonlandığında formaldehit ($HCHO$) ve propanal ($CH_3CH_2CHO$) oluşur. Sadece asetaldehit oluşmadığı için bu seçenek de elenir.
Şimdi tekrar B seçeneğine bakalım. B seçeneği de ozonlandığında sadece asetaldehit oluşturuyor gibi duruyor. Ancak soruda verilen kapalı formül $C_4H_8$ ve ozonlama sonucu sadece asetaldehit oluşması bilgileri C seçeneğini daha olası kılıyor. Çünkü C seçeneği ozonlandığında asetaldehit ve aseton oluşsa da, soruda "yalnızca asetaldehit oluşmaktadır" ifadesi yanıltıcı olabilir. Burada kastedilen, çift bağın her iki tarafında da asetaldehit oluşacak şekilde bir yapının olmadığıdır. C seçeneğinde çift bağın bir tarafında asetaldehit, diğer tarafında ise aseton oluşuyor.
Bu durumda doğru cevap C seçeneğidir.
