Fotosentez nedir 8. sınıf Test 2

Işık şiddeti, karbondioksit miktarı ve sıcaklık gibi faktörler fotosentez hızını etkiler. Bu faktörlerden birinin yetersiz olması durumunda, diğer faktörler yeterli olsa bile fotosentez hızı artmaz. Bu durumu ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?

A) Minimum yasası
B) Maksimum kuralı
C) Denge prensibi
D) Enerji korunumu

Merhaba sevgili öğrenciler,

Bu soruda, fotosentez gibi birden fazla faktörün etkilediği biyolojik bir süreçte, bu faktörlerden birinin yetersiz olmasının tüm süreci nasıl etkilediği anlatılıyor. Gelin bu durumu adım adım inceleyelim:

• Adım 1: Soruyu Anlayalım.

  Soru, fotosentez hızını etkileyen ışık şiddeti, karbondioksit miktarı ve sıcaklık gibi faktörlerden bahsediyor. Önemli olan nokta şu: Bu faktörlerden sadece bir tanesi bile yetersiz olursa, diğerleri ne kadar bol olursa olsun fotosentez hızının artmadığı belirtiliyor. Bizden bu durumu ifade eden kavramı bulmamız isteniyor.

• Adım 2: Fotosentez ve Sınırlayıcı Faktörler İlişkisini Hatırlayalım.

  Fotosentez, bitkilerin yaşaması için hayati bir süreçtir. Bu süreç için belirli miktarda ışık, karbondioksit, su ve uygun sıcaklık gereklidir. Eğer bu faktörlerden herhangi biri, diğerleri yeterli olsa bile, gerekli miktarın altında kalırsa, fotosentez hızı o yetersiz faktör tarafından belirlenir ve daha fazla artmaz. Yani, en az olan faktör, tüm sürecin hızını sınırlar.

• Adım 3: Seçenekleri Değerlendirelim.
  • A) Minimum yasası: Bu yasa, Alman kimyager Justus von Liebig tarafından ortaya konmuştur. Bir canlının büyümesini veya bir kimyasal reaksiyonun hızını, mevcut kaynaklardan en az miktarda bulunanın (sınırlayıcı faktörün) belirlediğini ifade eder. Örneğin, bir bitkinin büyümesi için azot, fosfor, potasyum gibi mineraller gereklidir. Eğer topraktaki azot miktarı çok azsa, diğer mineraller bol olsa bile bitkinin büyümesi azot miktarı ile sınırlanır. Soruda anlatılan durum (fotosentez hızının en az olan faktör tarafından sınırlanması) tam olarak bu yasanın tanımına uymaktadır.
  • B) Maksimum kuralı: Böyle bir bilimsel kural veya yasa, bu bağlamda geçerli değildir.
  • C) Denge prensibi: Bu prensip, genellikle kimyasal reaksiyonlarda sistemin dengeye ulaşma eğilimini veya dış etkenlere karşı dengeyi koruma çabasını (Le Chatelier prensibi gibi) ifade eder. Sınırlayıcı faktörlerle doğrudan ilgili değildir.
  • D) Enerji korunumu: Bu, enerjinin yoktan var edilemeyeceğini veya yok edilemeyeceğini, sadece bir formdan başka bir forma dönüşebileceğini belirten temel bir fizik yasasıdır. Fotosentezdeki sınırlayıcı faktörlerle doğrudan bir ilişkisi yoktur.
• Adım 4: Doğru Kavramı Belirleyelim.

  Yukarıdaki değerlendirmeler ışığında, soruda anlatılan "bir faktörün yetersiz olmasının, diğerleri yeterli olsa bile fotosentez hızını artırmaması" durumu, Liebig'in "Minimum yasası" ile birebir örtüşmektedir. Bu yasa, bir sürecin hızının veya bir organizmanın gelişiminin, o süreç için gerekli olan faktörlerden en az miktarda bulunan tarafından belirlendiğini açıklar.

Cevap A seçeneğidir.