Bir popülasyonda, kırmızı çiçek rengi (R) beyaz çiçek rengine (r) baskındır. Kırmızı çiçekli bir bitki ile beyaz çiçekli bir bitki çaprazlandığında, oluşan döllerin tamamı beyaz çiçekli oluyor.
Bu durumda kırmızı çiçekli bitkinin genotipi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Bu soruyu çözmek için adım adım ilerleyelim ve genetik kavramları hatırlayalım:
Kırmızı çiçek rengi (R) beyaz çiçek rengine (r) baskındır. Bu durumda:
Kırmızı çiçekli bir bitkinin genotipi $RR$ (Homozigot baskın) veya $Rr$ (Heterozigot) olabilir.
Beyaz çiçekli bir bitkinin genotipi ise kesinlikle $rr$ (Homozigot çekinik) olmalıdır, çünkü beyaz renk çekiniktir ve fenotipte ortaya çıkması için iki çekinik alelin bir arada bulunması gerekir.
Soruda, kırmızı çiçekli bir bitki ile beyaz çiçekli bir bitkinin çaprazlandığı belirtilmiştir.
Beyaz çiçekli bitkinin genotipi kesinlikle $rr$'dir.
Kırmızı çiçekli bitkinin genotipi ise $RR$ veya $Rr$ olabilir. Bizden bu kırmızı çiçekli bitkinin genotipini bulmamız isteniyor.
Sorunun en önemli ipucu, çaprazlama sonucunda oluşan döllerin tamamının beyaz çiçekli olduğudur.
Beyaz çiçekli bir dölün genotipi kesinlikle $rr$'dir.
Eğer oluşan döllerin tamamı $rr$ genotipine sahipse, bu, her bir dölün bir 'r' alelini anneden, diğer 'r' alelini ise babadan almış olması gerektiği anlamına gelir.
Çaprazlanan bitkilerden biri $rr$ genotipine sahip beyaz çiçekli bitkiydi. Bu bitki döllere kesinlikle bir 'r' aleli verecektir.
Döllerin tamamının $rr$ genotipine sahip olabilmesi için, diğer ebeveyn olan kırmızı çiçekli bitkinin de döllere sadece 'r' aleli vermesi gerekir.
Bir bitkinin döllere sadece 'r' aleli verebilmesi için, o bitkinin genotipinin $rr$ olması zorunludur.
Yani, çaprazlama aslında $rr$ (kırmızı çiçekli olduğu iddia edilen bitki) $\times$ $rr$ (beyaz çiçekli bitki) şeklinde gerçekleşmiştir. Bu durumda oluşan tüm döller $rr$ genotipine sahip ve beyaz çiçekli olacaktır.
Burada dikkat edilmesi gereken bir nokta var: Eğer bir bitkinin genotipi $rr$ ise, fenotipi beyaz çiçekli olmalıdır. Ancak soruda bu bitkinin "kırmızı çiçekli" olduğu belirtilmiştir.
Bu durum, sorunun amacının, verilen çaprazlama sonucuna (tüm döllerin beyaz olması) dayanarak ebeveynin genotipini mantıksal olarak çıkarmak olduğunu gösterir. Çaprazlama sonucunun bu şekilde olması için, kırmızı çiçekli olduğu belirtilen bitkinin genotipinin $rr$ olması zorunludur. Soruda verilen başlangıçtaki fenotip tanımı (kırmızı çiçekli) ile çaprazlama sonucundan çıkan genotip arasında bir çelişki olsa da, genetik kurallarına göre bu sonuca ulaşırız. Yani, sorudaki "kırmızı çiçekli" ifadesi, çaprazlama sonucuna göre genotipin ne olması gerektiğini bulmamız için bir yanıltıcı bilgi olarak kullanılmıştır.
Bu durumda, kırmızı çiçekli bitkinin genotipi homozigot çekinik ($rr$) olmalıdır.
Cevap C seçeneğidir.
