🎓 İstanbul Harp Okulu Test 2 - Ders Notu
Bu ders notu, İstanbul Harp Okulu Test 2'de karşınıza çıkabilecek temel Türkçe ve Matematik konularını sade ve anlaşılır bir şekilde özetlemektedir. Amacımız, karmaşık görünen bu konuları kolayca kavramanıza yardımcı olmaktır.
📌 Fiilimsiler (Eylemsiler)
Fiilimsiler, fiillerden türeyen ancak fiil gibi çekimlenmeyen, cümlede isim, sıfat veya zarf görevi üstlenen sözcüklerdir. Türkçenin önemli ve sıklıkla karıştırılan konularından biridir.
- İsim-Fiil (Mastar): Fiile "-ma, -ış, -mak" ekleri gelerek oluşur. Cümlede isim gibi kullanılır. (Örn: Okuma, gülüş, gitmek)
- Sıfat-Fiil (Ortaç): Fiile "-an, -ası, -mez, -ar, -dik, -ecek, -miş" ekleri gelerek oluşur. Cümlede sıfat gibi kullanılır, kendisinden sonraki ismi niteler. (Örn: Koşan çocuk, gelecek gün)
- Zarf-Fiil (Bağ-Fiil, Ulaç): Fiile "-ken, -alı, -esiye, -madan, -ince, -ip, -arak, -dıkça, -r...mez, -dığında, -e...e, -casına" gibi ekler gelerek oluşur. Cümlede zarf gibi kullanılır, fiili veya fiilimsiyi durum ya da zaman yönünden belirtir. (Örn: Gülerek konuştu, gelince haber ver)
⚠️ Dikkat: Bazı fiilimsi ekleri, zamanla kalıcı isim haline gelmiş olabilir. (Örn: "Dondurma", "çakmak"). Bunlar artık fiilimsi değil, kalıcı isimdir.
📌 Cümle Çeşitleri
Cümleler, yapılarına, yüklemlerinin türüne, anlamına ve öge dizilişine göre farklı şekillerde sınıflandırılır. Bu konu, cümleleri doğru analiz etme becerisi kazandırır.
- Yüklemin Türüne Göre:
- Fiil Cümlesi: Yüklemi çekimli bir fiil olan cümlelerdir. (Örn: Çocuklar bahçede oynuyor.)
- İsim Cümlesi: Yüklemi ek fiil almış bir isim veya isim soylu sözcük olan cümlelerdir. (Örn: Hava bugün çok güzeldi.)
- Anlamına Göre: Olumlu, Olumsuz, Soru, Emir, Ünlem cümleleri.
- Yapısına Göre:
- Basit Cümle: Tek yüklemi olan ve içinde fiilimsi bulunmayan cümlelerdir. (Örn: Kuşlar uçtu.)
- Birleşik Cümle: Bir temel cümle ve en az bir yan cümleden oluşan cümlelerdir. Yan cümlecik genellikle fiilimsiler, "ki" bağlacı veya şart ekiyle kurulur.
- Sıralı Cümle: İki veya daha fazla cümlenin virgül veya noktalı virgülle bağlanmasıyla oluşur. (Örn: Geldi, gördü, yendi.)
- Bağlı Cümle: İki veya daha fazla cümlenin bağlaçlarla bağlanmasıyla oluşur. (Örn: Çok çalıştı ama başaramadı.)
💡 İpucu: Yapısına göre cümle çeşitlerini ayırt ederken, fiilimsi ve yüklem sayılarına dikkat edin. Her fiilimsi bir yan cümlecik oluşturur.
📌 Oran ve Orantı
Oran ve orantı, matematiksel ilişkileri ifade etmenin ve problem çözmenin temel araçlarındandır. Birçok matematik probleminin çözümünde anahtar rol oynar.
- Oran: Aynı birimden iki çokluğun birbirine bölümüdür. $a$ sayısının $b$ sayısına oranı $rac{a}{b}$ şeklinde gösterilir.
- Orantı: İki veya daha fazla oranın eşitliğidir. $rac{a}{b} = rac{c}{d}$ şeklinde ifade edilir. Burada $a, b, c, d$ orantılı sayılardır.
- Doğru Orantı: İki çokluktan biri artarken diğeri de aynı oranda artıyor veya biri azalırken diğeri de aynı oranda azalıyorsa bu çokluklar doğru orantılıdır. $y = k \cdot x$ ($k$ pozitif bir sabittir).
- Ters Orantı: İki çokluktan biri artarken diğeri aynı oranda azalıyorsa veya biri azalırken diğeri aynı oranda artıyorsa bu çokluklar ters orantılıdır. $y = rac{k}{x}$ ($k$ pozitif bir sabittir).
💡 İpucu: Orantı problemlerini çözerken, birimlerin aynı olduğundan emin olun. Ters orantılı çokluklarda çarpım sabittir, doğru orantılı çokluklarda bölüm sabittir.
📌 Problemler (Yaş, İşçi, Havuz, Hız, Karışım)
Matematik testlerinin vazgeçilmezidir. Bu tür problemler, günlük hayattaki durumları matematiksel denklemlere dönüştürme ve çözme becerisini ölçer.
- Yaş Problemleri: Genellikle bilinmeyen kişilerin yaşlarını temsil eden değişkenler ($x, y$) kullanılarak denklemler kurulur. Gelecek ve geçmiş yaşlar dikkatle hesaplanır.
- İşçi Problemleri: Bir işin tamamlanma süresi üzerinden hesap yapılır. Bir işçi bir işi $t$ günde yapıyorsa, bir günde işin $rac{1}{t}$'sini yapar. Birden fazla işçi birlikte çalışıyorsa, günlük yaptıkları işler toplanır.
- Havuz Problemleri: İşçi problemlerine benzer. Bir musluk havuzu $t$ saatte dolduruyorsa, bir saatte havuzun $rac{1}{t}$'sini doldurur. Boşaltan musluklar için çıkarma işlemi yapılır.
- Hız Problemleri: Temel formül: Yol = Hız $\times$ Zaman ($X = V \cdot T$). Aynı yönde veya zıt yönde hareket eden cisimlerin karşılaşma veya yetişme süreleri hesaplanır.
- Karışım Problemleri: Genellikle yüzde oranları üzerinden çözülür. Karışımdaki madde miktarının toplam karışım miktarına oranı kullanılır. (Örn: $rac{\text{saf madde miktarı}}{\text{toplam karışım miktarı}} \times 100 = \text{yüzde oran}$)
⚠️ Dikkat: Problemleri çözerken, soruyu dikkatlice okuyun ve verilen bilgileri doğru şekilde matematiksel ifadelere dönüştürün. Birimlere ve istenen sonuca odaklanın.
📌 Üçgenlerde Temel Kavramlar
Geometrinin temelini oluşturan üçgenler, her türlü geometrik şeklin analizinde kullanılır. Temel özellikleri ve kuralları bilmek, daha karmaşık geometri sorularını çözmek için şarttır.
- Üçgenin Tanımı ve Elemanları: Üç kenarı ve üç köşesi olan kapalı bir geometrik şekildir. Köşeler (A, B, C), kenarlar (a, b, c), iç açılar ($\alpha, \beta, \gamma$).
- Açı Özellikleri: Bir üçgenin iç açılarının toplamı her zaman $180^\circ$'dir. Dış açılarının toplamı ise $360^\circ$'dir. Bir dış açı, kendisine komşu olmayan iki iç açının toplamına eşittir.
- Kenar Özellikleri (Üçgen Eşitsizliği): Bir üçgende herhangi bir kenarın uzunluğu, diğer iki kenarın uzunlukları toplamından küçük, farkının mutlak değerinden ise büyüktür. $|b-c| < a < b+c$.
- Üçgen Çeşitleri:
- Kenarlarına Göre: Eşkenar (tüm kenarlar eşit), İkizkenar (iki kenar eşit), Çeşitkenar (tüm kenarlar farklı).
- Açılarına Göre: Dik Açılı (bir açısı $90^\circ$), Geniş Açılı (bir açısı $90^\circ$'den büyük), Dar Açılı (tüm açıları $90^\circ$'den küçük).
- Pisagor Teoremi: Sadece dik üçgenlerde geçerlidir. Dik kenarların kareleri toplamı, hipotenüsün karesine eşittir. $a^2 + b^2 = c^2$.
💡 İpucu: Üçgen sorularında şekli çizmek ve bilinen tüm bilgileri üzerine not almak, çözüm yolunu bulmada çok yardımcı olur.