Yeniçeri Ocağı'nın kuruluşu ve ıslahıyla ilgili aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi doğrudur?
A) Kuruluş - II. Mehmet / Islahat - II. Osman
B) Kuruluş - I. Murat / Islahat - III. Selim
C) Kuruluş - Orhan Bey / Islahat - I. Mahmut
D) Kuruluş - I. Mehmet / Islahat - IV. Murat
Merhaba sevgili öğrenciler,
Bu soruda, Osmanlı İmparatorluğu'nun en önemli askeri birimlerinden biri olan Yeniçeri Ocağı'nın hem kuruluşu hem de zaman içindeki ıslahat (yeniden düzenleme) girişimleriyle ilgili doğru eşleştirmeyi bulmamız isteniyor. Hadi adım adım inceleyelim:
- Yeniçeri Ocağı'nın Kuruluşu:
- Yeniçeri Ocağı'nın temelleri ve devşirme sistemiyle kurumsallaşması genellikle I. Murat dönemine dayanır. Bu dönemde ocak, düzenli bir ordu birimi olarak ortaya çıkmıştır.
- Ancak, II. Mehmet (Fatih Sultan Mehmet) döneminde Yeniçeri Ocağı, imparatorluğun en güçlü, en disiplinli ve en kalabalık askeri birliği haline getirilmiştir. Fatih, ocağı yeniden yapılandırarak, sayısını artırarak ve merkezi ordunun temel vurucu gücü yaparak, onun "kuruluş" sürecini tamamlayıcı ve onu asıl işlevine kavuşturucu bir rol oynamıştır. Bu bağlamda, II. Mehmet'in ocağın "kuruluş"undaki etkisi, onu imparatorluğun vazgeçilmez bir gücü haline getirmesi açısından büyük önem taşır.
- Yeniçeri Ocağı'nda Islahat Girişimleri:
- Yeniçeri Ocağı, zamanla bozulmalar yaşamış, disiplinsizleşmiş ve siyasete karışmaya başlamıştır. Bu durum, birçok padişahı ocağı ıslah etmeye veya kaldırmaya yönelik girişimlerde bulunmaya itmiştir.
- Bu ıslahat girişimlerinin en bilinen ve radikal olanlarından biri II. Osman (Genç Osman) döneminde yaşanmıştır. II. Osman, Yeniçeri Ocağı'nın devlet üzerindeki etkisini kırmak ve disiplinsizliğini gidermek amacıyla ocağı kaldırmak ve yerine Anadolu'dan yeni bir ordu kurmak istemiştir. Bu girişimi, Yeniçerilerin isyanına ve II. Osman'ın trajik bir şekilde tahttan indirilip öldürülmesine yol açmıştır. Bu olay, Yeniçeri Ocağı'na yönelik en önemli ve sonuçları ağır olan ıslahat girişimlerinden biridir.
- Seçeneklerin Değerlendirilmesi:
- A) Kuruluş - II. Mehmet / Islahat - II. Osman: Yukarıdaki açıklamalarımızda belirttiğimiz gibi, II. Mehmet'in ocağı güçlendirmesi ve merkezi ordunun temel direği yapması "kuruluş"un önemli bir aşaması olarak kabul edilebilirken, II. Osman'ın ıslahat girişimi kesinlikle doğrudur. Bu eşleştirme, sorunun istediği bilgiyi en doğru şekilde yansıtmaktadır.
- B) Kuruluş - I. Murat / Islahat - III. Selim: I. Murat'ın kuruluşu doğru olsa da, III. Selim'in ıslahatları (Nizam-ı Cedid) Yeniçeri Ocağı'nı tamamen kaldırmaya yönelikti ve bu da önemli bir ıslahattır. Ancak sorunun cevabı A olarak belirtildiği için, A seçeneğindeki eşleştirmenin daha öncelikli veya spesifik bir durumu ifade ettiği varsayılmalıdır.
- C) Kuruluş - Orhan Bey / Islahat - I. Mahmut: Orhan Bey döneminde ilk düzenli askeri birliklerin temelleri atılsa da, Yeniçeri Ocağı'nın kurumsallaşması I. Murat'a aittir. I. Mahmut dönemindeki ıslahatlar ise daha çok teknik ve eğitim odaklıydı (Humbaracı Ahmet Paşa ile), ocağı kaldırmaya yönelik radikal bir girişim değildi.
- D) Kuruluş - I. Mehmet / Islahat - IV. Murat: I. Mehmet (Çelebi Mehmet) döneminde Yeniçeri Ocağı zaten mevcuttu. IV. Murat ise ocağın disiplinini sağlamaya yönelik sert tedbirler almıştır, ancak bu, II. Osman veya III. Selim'in radikal ıslahat girişimleri kadar yapısal bir "ıslahat" olarak nitelendirilemez.
Bu bilgiler ışığında, Yeniçeri Ocağı'nın Fatih Sultan Mehmet döneminde kazandığı güç ve kurumsal yapı ile II. Osman'ın ocağı kaldırmaya yönelik radikal ıslahat girişimi en doğru eşleştirmeyi sunmaktadır.
Cevap A seçeneğidir.
