🎓 Python listeler (Diziler) Test 1 - Ders Notu
Bu ders notu, "Python listeler (Diziler) Test 1" sınavında karşılaşabileceğin temel Python liste kavramlarını, oluşturma, elemanlara erişme, değiştirme ve temel liste metotlarını sade bir dille özetlemektedir. Testi çözmeden önce bu konuları gözden geçirmen, başarılı olmana yardımcı olacaktır.
📌 Python Listeler Nedir ve Nasıl Oluşturulur?
Python'da listeler, farklı türdeki verileri (sayılar, metinler, hatta başka listeler) belirli bir sıra ile saklayabilen, değiştirilebilir (mutable) ve esnek veri yapılarıdır. Köşeli parantezler `[]` arasına elemanlar virgülle ayrılarak yazılır.
- Boş Liste Oluşturma: Hiç elemanı olmayan bir liste oluşturmak için sadece `[]` kullanırız.
- Elemanlarla Liste Oluşturma: İstediğimiz elemanları doğrudan köşeli parantez içine yazarak liste oluşturabiliriz.
- Farklı Türde Elemanlar: Bir liste içinde tam sayı, ondalıklı sayı, metin gibi farklı veri türlerini bir arada saklayabiliriz.
💡 İpucu: Listeler, sırasal bir yapıya sahip oldukları için her elemanın bir konumu (indeksi) vardır ve bu konum 0'dan başlar.
📌 Listelere Erişim: İndeksleme ve Dilimleme
Listelerdeki elemanlara erişmek için indeks numaralarını kullanırız. Ayrıca, listenin belirli bir bölümünü (alt listeyi) almak için dilimleme (slicing) yöntemini kullanabiliriz.
- İndeksleme (Tek Elemana Erişim): Elemanın konumunu belirten sayıyı köşeli parantez içinde yazarak o elemana ulaşırız. İlk elemanın indeksi 0'dır.
- Negatif İndeksleme: Listenin sonundan başlayarak elemanlara erişmek için negatif indeksler kullanırız. Son elemanın indeksi -1'dir, sondan ikinci eleman -2'dir.
- Dilimleme (Birden Fazla Elemana Erişim): `liste[başlangıç:bitiş:adım]` formatını kullanarak listenin bir bölümünü alabiliriz. "Bitiş" indeksi dahil değildir. "Adım" varsayılan olarak 1'dir.
⚠️ Dikkat: Olmayan bir indekse erişmeye çalışmak (örneğin, 5 elemanlı bir listenin 5. indeksine erişmek) "IndexError" hatasına neden olur.
📌 Listeleri Değiştirme ve Güncelleme
Listeler değiştirilebilir (mutable) veri yapılarıdır, yani bir liste oluşturulduktan sonra içindeki elemanları değiştirebilir, yeni elemanlar ekleyebilir veya mevcut elemanları silebiliriz.
- Eleman Değiştirme: Belirli bir indeksteki elemanın değerini yeni bir değerle değiştirebiliriz.
- Eleman Ekleme (`append()`): `append()` metodu, yeni bir elemanı listenin en sonuna ekler.
- Eleman Ekleme (`insert()`): `insert(indeks, eleman)` metodu, belirtilen indekse yeni bir eleman ekler ve diğer elemanları sağa kaydırır.
- Birden Fazla Eleman Ekleme (`extend()`): `extend()` metodu, başka bir listenin tüm elemanlarını mevcut listenin sonuna ekler.
💡 İpucu: `append()` tek bir eleman veya listeyi tek bir eleman olarak eklerken, `extend()` bir listenin elemanlarını tek tek mevcut listeye ekler.
📌 Listelerden Eleman Silme
Listelerden eleman silmenin farklı yolları vardır. Hangi yöntemi seçeceğin, silmek istediğin elemanın konumuna veya değerine bağlıdır.
- `del` Anahtar Kelimesi: Belirli bir indeksteki elemanı veya bir dilimi silmek için kullanılır.
- `remove()` Metodu: Belirli bir değeri olan ilk elemanı listeden siler. Eğer o değer listede yoksa hata verir.
- `pop()` Metodu: Belirli bir indeksteki elemanı siler ve sildiği elemanı döndürür. Eğer indeks belirtilmezse, listenin son elemanını siler ve döndürür.
- `clear()` Metodu: Listenin tüm elemanlarını siler ve listeyi boşaltır.
⚠️ Dikkat: `remove()` metodu değeri ararken, `pop()` metodu indeksi kullanır. Eğer listede aynı değerden birden fazla varsa, `remove()` sadece ilkini siler.
📌 Temel Liste Operasyonları ve Metotları
Python, listelerle çalışmayı kolaylaştıran birçok yerleşik fonksiyon ve liste metodu sunar.
- Liste Uzunluğu (`len()`): Bir listedeki eleman sayısını döndürür.
- Listeleri Birleştirme (`+` Operatörü): İki listeyi birleştirerek yeni bir liste oluşturur.
- Liste Tekrarlama (`*` Operatörü): Bir listeyi belirli sayıda tekrarlayarak yeni bir liste oluşturur.
- Üyelik Kontrolü (`in` Operatörü): Bir elemanın listede olup olmadığını kontrol eder (`True` veya `False` döndürür).
- Eleman Sayısı (`count()`): Belirli bir elemanın listede kaç kez geçtiğini sayar.
- Elemanın İndeksi (`index()`): Belirli bir elemanın listedeki ilk indeksini döndürür. Eleman listede yoksa hata verir.
- Listeyi Ters Çevirme (`reverse()`): Listeyi yerinde (orijinal listeyi değiştirerek) ters çevirir.
- Listeyi Sıralama (`sort()`): Listeyi yerinde (orijinal listeyi değiştirerek) küçükten büyüğe (varsayılan) veya isteğe bağlı olarak büyükten küçüğe sıralar.
- Liste Kopyalama (`copy()`): Bir listenin yüzeysel (shallow) bir kopyasını oluşturur.
💡 İpucu: `sort()` metodu orijinal listeyi değiştirirken, `sorted()` fonksiyonu orijinal listeyi değiştirmeden sıralanmış yeni bir liste döndürür.
