Bir öğretmen, öğrencisinin matematik problemlerini kendi başına çözemese de kendisine verilen ipuçları ve rehberlikle çözebildiğini gözlemliyor. Bu durum Vygotsky'nin kuramındaki hangi kavramla açıklanır?
A) Benmerkezcil konuşma
B) Özel ders etkisi
C) Yakınsak Gelişim Alanı
D) Bilişsel uyumsuzluk
E) Dengeleme süreci
Sevgili öğrenciler, bu soru, öğrenme ve gelişim süreçlerimizi açıklayan önemli bir psikolog olan Lev Vygotsky'nin kuramıyla ilgili bir durumu ele alıyor. Şimdi adım adım bu durumu inceleyelim:
- Sorudaki Durumun Analizi: Bir öğrenci, matematik problemlerini tek başına çözmekte zorlanıyor. Ancak, öğretmeninden aldığı ipuçları ve rehberlik sayesinde bu problemleri çözebiliyor. Bu durum, öğrencinin potansiyelini gösteriyor ve dışarıdan gelen destekle neler başarabileceğini ortaya koyuyor.
- Vygotsky'nin Kuramına Genel Bakış: Vygotsky, çocukların bilişsel gelişiminde sosyal etkileşimin ve kültürün çok önemli olduğunu savunmuştur. Ona göre öğrenme, önce sosyal bir ortamda başlar, sonra bireyin içsel düşüncesine dönüşür.
- Seçenekleri İnceleyelim:
- A) Benmerkezcil konuşma: Vygotsky'ye göre benmerkezcil konuşma, çocukların kendi kendilerine konuşarak düşüncelerini düzenlemeleri ve davranışlarını yönlendirmeleridir. Bu, içsel konuşmaya geçişin bir aşamasıdır. Ancak sorudaki durum, öğrencinin dışarıdan aldığı rehberlikle problem çözmesini anlatıyor, kendi kendine konuşmasını değil.
- B) Özel ders etkisi: Özel ders etkisi, birebir eğitimin öğrenme üzerindeki olumlu etkisini ifade eden genel bir terimdir. Evet, sorudaki durum bir tür özel ders veya rehberlik içeriyor olabilir, ancak bu Vygotsky'nin kuramındaki spesifik bir kavram değildir; daha çok bir gözlemdir.
- C) Yakınsak Gelişim Alanı (ZPD): İşte bu kavram, sorudaki durumu mükemmel bir şekilde açıklıyor! Vygotsky'ye göre Yakınsak Gelişim Alanı, bir çocuğun tek başına yapamayacağı ama daha bilgili bir yetişkinin (öğretmen, ebeveyn) veya akranının rehberliği ve yardımıyla yapabileceği görevler arasındaki farkı ifade eder. Yani, öğrencinin kendi başına çözemediği ama ipuçlarıyla çözebildiği matematik problemleri tam da bu alana girer. Öğretmenin rehberliği, öğrencinin bu alandaki potansiyelini gerçekleştirmesine yardımcı olur.
- D) Bilişsel uyumsuzluk: Bu kavram, Leon Festinger tarafından ortaya atılmıştır ve bir kişinin birbiriyle çelişen iki veya daha fazla inanç, fikir veya değer taşıdığında yaşadığı zihinsel rahatsızlığı ifade eder. Vygotsky'nin kuramıyla veya sorudaki öğrenme durumuyla doğrudan ilgili değildir.
- E) Dengeleme süreci: Bu kavram, Jean Piaget'nin bilişsel gelişim kuramına aittir. Piaget'ye göre dengeleme, bireyin mevcut şemaları (bilgi yapıları) ile yeni deneyimleri arasında bir denge kurma sürecidir. Vygotsky'nin kuramıyla veya sorudaki durumla ilgili değildir.
- Sonuç: Öğrencinin kendi başına çözemediği ancak ipuçları ve rehberlikle çözebildiği durum, tam olarak Vygotsky'nin Yakınsak Gelişim Alanı kavramının tanımına uymaktadır. Bu alan, öğrencinin potansiyelini ortaya çıkarmak için sosyal desteğin ne kadar önemli olduğunu gösterir.
Cevap C seçeneğidir.
