Hipofiz bezi hasarı olan bir hastada ADH salınımı yetersizdir. Bu hasta ile ilgili aşağıdaki gözlemlerden hangisi beklenmez?
A) Sık idrara çıkma
B) Kan plazması osmolaritesinde artış
C) İdrarın aşırı seyreltik olması
D) Vücutta su tutulumunun artması
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruyu çözmek için öncelikle ADH (Antidiüretik Hormon) veya diğer adıyla Vazopressin hormonunun vücuttaki temel görevini hatırlayalım:
- ADH, hipofiz bezinin arka lobundan salgılanan bir hormondur.
- Temel görevi, böbreklerdeki toplama kanalları ve distal tübüllerde suyun geri emilimini artırarak vücutta su tutulmasını sağlamaktır.
- Yani, ADH salgılandığında böbrekler daha fazla suyu kana geri kazandırır, idrar miktarını azaltır ve idrarın daha yoğun (konsantre) olmasını sağlar. Bu sayede kan plazmasının ozmolaritesi düşer ve vücudun su dengesi korunur.
Şimdi sorudaki durumu inceleyelim: Hipofiz bezi hasarı olan bir hastada ADH salınımı yetersizdir. Bu ne anlama gelir?
- Yetersiz ADH salınımı demek, böbreklerin suya karşı duyarlılığının azalması ve suyun toplama kanallarından yeterince geri emilememesi demektir.
- Sonuç olarak, vücut normalden daha fazla su kaybeder.
Bu bilgiler ışığında seçenekleri tek tek değerlendirelim:
- A) Sık idrara çıkma: ADH yetersizliğinde böbrekler suyu geri ememediği için, idrarla atılan su miktarı artar. Bu durum, hastanın sık ve bol miktarda idrara çıkmasına (poliüri) neden olur. Bu beklenen bir durumdur.
- B) Kan plazması osmolaritesinde artış: Vücut idrarla aşırı su kaybettiğinde, kanda kalan çözünmüş madde miktarı suya oranla artar. Bu da kan plazmasının ozmolaritesinin yükselmesine yol açar. Bu beklenen bir durumdur.
- C) İdrarın aşırı seyreltik olması: Böbrekler suyu geri ememediği için, idrarla atılan su miktarı fazla olur ve idrarın içindeki çözünmüş madde yoğunluğu düşük kalır. Bu da idrarın aşırı seyreltik olmasına neden olur. Bu beklenen bir durumdur.
- D) Vücutta su tutulumunun artması: ADH'nin temel görevi su tutulumunu sağlamaktır. ADH yetersiz olduğunda ise tam tersi bir durum yaşanır; böbrekler suyu geri ememez ve vücut su kaybeder. Dolayısıyla, vücutta su tutulumunun artması değil, aksine su kaybının artması beklenir. Bu nedenle, bu gözlem beklenmez.
Cevap D seçeneğidir.
