Sevgili öğrenciler, bu soruda ettirgen fiilin ne olduğunu ve nasıl oluştuğunu anlamamız gerekiyor. Haydi adım adım inceleyelim:
- Ettirgen Fiil Nedir?
Ettirgen fiiller, bir işi başkasına yaptırma veya bir eylemin başkası tarafından yapılmasını sağlama anlamı taşıyan fiillerdir. Yani, özne işi kendisi yapmaz, başkasına yaptırır. Bu fiiller, genellikle fiil kök veya gövdelerine -t, -r, -dir (-tır, -tir, -tur, -tür) ekleri getirilerek oluşturulur.
- Cümleyi İnceleyelim:
"Kuaför, müşterisinin saçını kestirdi." cümlesinde eylemi yapan kuaför, ancak saç kesme işini doğrudan kendisi yapmıyor, müşterisinin saçını bir başkasına (belki bir çırağa veya başka bir kuaföre) kestiriyor veya bu işin yapılmasını sağlıyor. Burada önemli olan, kuaförün eylemi "yaptıran" konumunda olmasıdır.
- Fiilin Kökünü Bulalım:
Cümledeki "kestirdi" fiilinin kökü "kes-" fiilidir. "Kesmek" eylemi, bir şeyi bir araçla ikiye ayırmak veya kısaltmak anlamına gelir.
- Ettirgen Hali Nasıl Oluşmuş?
"Kes-" fiiline "-t" eki getirilerek "kestir-" fiili oluşturulmuştur. Bu "kestir-" fiili, "kesme işini başkasına yaptırmak" anlamını taşır. Ardından gelen "-di" eki ise geçmiş zaman ekidir.
- Eki Belirleyelim:
Görüldüğü gibi, "kes-" fiilini ettirgen yapan ek "-t" ekidir.
- Seçenekleri Kontrol Edelim:
- A) -ir: Bu ek bazı fiilleri ettirgen yapabilir (örn: iç-ir), ancak "kes-" fiilinde kullanılmamıştır.
- B) -t: "Kes-" fiiline gelerek "kestir-" ettirgen fiilini oluşturmuştur. Bu doğru ektir.
- C) -dir: Bu ek de ettirgenlik eki olabilir (örn: yaz-dır), ancak "kes-" fiilinde kullanılmamıştır.
- D) -r: Bu ek de bazı fiilleri ettirgen yapabilir (örn: piş-ir), ancak "kes-" fiilinde kullanılmamıştır.
Bu durumda, "kes-" fiilini ettirgen yapan ek "-t" ekidir.
Cevap B seçeneğidir.
