Merhaba sevgili öğrenciler!
Bugünkü sorumuzda, Türkçedeki fiillerin ilginç bir türü olan "ettirgen fiil" konusunu inceleyeceğiz. Ettirgen fiil, bir işi kendimiz yapmak yerine, başkasına yaptırdığımızı anlatan fiillerdir. Yani, özne işi doğrudan kendisi yapmaz, bir başkasına yaptırır veya yapılmasına sebep olur.
- Bir fiilin ettirgen olup olmadığını anlamak için, fiilin köküne veya gövdesine genellikle "-t", "-r", "-dır/-dir/-dur/-dür" ekleri getirildiğini bilmeliyiz. Bu ekler, fiilin anlamını "yaptırmak", "ettirmek" şeklinde değiştirir.
- Şimdi sorumuzdaki cümleyi inceleyelim: "Ahmet, arabanın camlarını temizletti."
- Bu cümlede Ahmet, camları bizzat kendisi mi temizlemiş? Hayır. Ahmet, camların temizlenmesi işini bir başkasına yaptırmış.
- Fiilin kökü "temizlemek"tir. "Temizlemek" fiili, bir şeyi kendi başına temizleme eylemini ifade eder.
- Ancak cümlede "temizletti" fiili kullanılmış. "Temizle-" fiiline "-t" eki getirilerek "temizlet-" fiili oluşturulmuş. Bu "-t" eki, fiile "başkasına yaptırma" anlamı katmıştır.
- Yani, "temizlemek" (kendi yapmak) fiili, "-t" ekiyle "temizletmek" (başkasına yaptırmak) fiiline dönüşmüştür. Bu da onu ettirgen fiil yapar.
- Şimdi seçeneklere bakalım:
- A) Ahmet: Bu kelime, cümlede işi yaptıran kişiyi yani özneyi ifade eder. Bir fiil değildir.
- B) araba: Bu kelime, bir nesneyi ifade eder. Bir fiil değildir.
- C) camlarını: Bu kelime, temizlenen nesneleri ifade eder. Bir fiil değildir.
- D) temizletti: Bu kelime, "temizlemek" fiilinin "-t" ekiyle ettirgen hale getirilmiş ve geçmiş zamanda çekimlenmiş halidir. Ahmet'in camları başkasına temizlettiğini anlattığı için ettirgen fiildir.
Bu açıklamalara göre, "Ahmet, arabanın camlarını temizletti." cümlesindeki ettirgen fiil "temizletti" kelimesidir.
Cevap D seçeneğidir.
