5. "Yazar romanını bitirdi." cümlesinin ettirgen çatılı biçimi aşağıdakilerden hangisidir?
A) Yazar romanını bitirtti.
B) Yazar romanını bitiriyor.
C) Yazar romanını bitirecek.
D) Yazar romanını bitirmiş.
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, bir cümlenin "ettirgen çatılı" biçimini bulmamız isteniyor. Ettirgen çatı, fiilin anlamını değiştirerek, eylemi başkasına yaptırma veya başkası aracılığıyla yaptırma anlamı katan bir fiil çatısıdır. Şimdi adım adım bu konuyu inceleyelim ve doğru cevabı bulalım.
- Ettirgen Çatı Nedir?
- Ettirgen çatı, bir fiilin köküne veya gövdesine "-t, -r, -dır (-dir, -dur, -dür)" eklerinden birinin getirilmesiyle oluşturulur.
- Bu ekler, fiile "işi başkasına yaptırma" veya "işin başkası tarafından yapılmasını sağlama" anlamı katar.
- Örneğin, "yemek" (kendin yemek) fiilinden "yedirmek" (başkasına yemek yedirmek), "okumak" (kendin okumak) fiilinden "okutmak" (başkasına okutmak) gibi.
- Sorudaki Cümleyi İnceleyelim:
- "Yazar romanını bitirdi." cümlesindeki fiil "bitirmek"tir.
- Bu cümlede eylemi yapan kişi "yazar"dır ve eylemi doğrudan kendisi yapmıştır. Yani yazar, romanını kendi bitirmiştir.
- "Bitirmek" Fiilini Ettirgen Yapalım:
- "Bitirmek" fiilinin kökü "bitir-"dir.
- Bu fiile ettirgenlik eki olan "-t" ekini getirdiğimizde "bitir-tmek" fiili oluşur.
- "Bitirtmek" fiili, "bir şeyi başkasına bitirmesini sağlamak" veya "bir şeyin bitirilmesini sağlamak" anlamına gelir.
- Yani, "yazar romanını bitirtti" dediğimizde, yazarın romanını başka birine bitirttiği veya romanın bitirilmesini sağladığı anlamı ortaya çıkar.
- Seçenekleri Değerlendirelim:
- A) Yazar romanını bitirtti. Bu cümlede "bitirtti" fiili, "bitirmek" fiilinin ettirgen çatılı biçimidir. Yazarın romanını başkasına bitirttiği anlamı taşır. Bu, ettirgen çatının tanımına uyar.
- B) Yazar romanını bitiriyor. Bu cümle şimdiki zaman kipinde çekimlenmiştir ve ettirgen çatı özelliği taşımaz. Eylemi yine yazarın kendisi yapmaktadır.
- C) Yazar romanını bitirecek. Bu cümle gelecek zaman kipinde çekimlenmiştir ve ettirgen çatı özelliği taşımaz. Eylemi yine yazarın kendisi yapacaktır.
- D) Yazar romanını bitirmiş. Bu cümle duyulan geçmiş zaman kipinde çekimlenmiştir ve ettirgen çatı özelliği taşımaz. Eylemi yine yazarın kendisi yapmıştır.
Bu adımları takip ettiğimizde, "Yazar romanını bitirdi." cümlesinin ettirgen çatılı biçiminin "Yazar romanını bitirtti." olduğunu açıkça görürüz.
Cevap A seçeneğidir.
