Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, genetik bilimin temel prensiplerinden biri olan baskınlık-çekiniklik ilişkisini ve bunun fenotipe nasıl yansıdığını öğreneceğiz. Adım adım ilerleyelim:
- 1. Baskın ve Çekinik Genleri Anlayalım:
- Genler, canlıların özelliklerini belirleyen kalıtım birimleridir. Her özellik için genellikle iki gen (allel) bulunur.
- Sorumuzda, yuvarlak tohum geni (R) buruşuk tohum genine (r) baskındır deniyor. Bu ne anlama gelir?
- Baskın gen (R): Etkisini her zaman gösteren gendir. Yani, bu gen mevcut olduğunda, onun belirlediği özellik ortaya çıkar. Genellikle büyük harfle gösterilir.
- Çekinik gen (r): Etkisini sadece baskın gen yoksa gösterebilen gendir. Baskın genle bir aradayken etkisi gizlenir. Genellikle küçük harfle gösterilir.
- Bu durumda, R geni varken r geninin etkisi görülmez.
- 2. Heterozigot Genotip Nedir?
- Bir canlının genetik yapısına "genotip" denir. Bir karakter için iki farklı gene sahip olma durumuna "heterozigot genotip" denir.
- Sorumuzda bezelye bitkisinin "heterozigot genotipli" olduğu belirtiliyor. Bu, bitkinin yuvarlak tohum genini (R) ve buruşuk tohum genini (r) birlikte taşıdığı anlamına gelir.
- Yani, bitkinin genotipi Rr şeklindedir.
- 3. Fenotipi Belirleyelim:
- Fenotip, bir canlının genotipinin dışa yansıyan, gözlemlenebilir özellikleridir. Yani, bitkinin tohumunun gerçekten yuvarlak mı yoksa buruşuk mu göründüğüdür.
- Genotipimiz Rr olduğuna göre, bitki hem baskın R genini hem de çekinik r genini taşımaktadır.
- İlk adımda öğrendiğimiz gibi, R geni (yuvarlak tohum) r genine (buruşuk tohum) baskındır. Bu durumda, R geni mevcut olduğu için, r geninin etkisi gizlenecek ve bitkinin tohum şekli baskın olan R geninin belirlediği şekilde olacaktır.
- 4. Sonuç:
- Baskın gen (R) yuvarlak tohum özelliğini taşıdığı için, heterozigot (Rr) genotipli bir bezelye bitkisinin fenotipi yuvarlak tohum olacaktır.
Cevap A seçeneğidir.
