Merhaba sevgili öğrenciler, bu soruda bir kıyasın geçerliliği için önemli bir kuralı ve orta terimin dağıtılmışlığını inceleyeceğiz. Adım adım ilerleyerek konuyu netleştirelim:
- 1. Kıyasın Terimlerini Belirleyelim:
- Verilen kıyas: "Bazı sanatçılar müzisyendir. Tüm müzisyenler yaratıcıdır. O halde bazı sanatçılar yaratıcıdır."
- Bu kıyasta üç ana terim bulunur:
- Büyük Terim (P): Sonuç önermesinin yüklemi olan "yaratıcılar".
- Küçük Terim (S): Sonuç önermesinin öznesi olan "sanatçılar".
- Orta Terim (M): Her iki öncülde de geçen ancak sonuçta yer almayan terimdir. Bu kıyasta orta terim "müzisyenler"dir.
- 2. Dağıtılmışlık (Distribution) Kavramını Anlayalım:
- Bir terim, bir önermede o terimin işaret ettiği sınıfın tüm üyelerini kapsıyorsa "dağıtılmış" (distributed) demektir.
- Önerme türlerine göre dağıtılmışlık kuralları şöyledir:
- A Tipi (Tüm S P'dir): Öznesi dağıtılmış, yüklemi dağıtılmamıştır. (Örn: "Tüm kediler memelidir." - "Kediler" dağıtılmış, "memeliler" dağıtılmamıştır.)
- E Tipi (Hiçbir S P değildir): Hem öznesi hem de yüklemi dağıtılmıştır. (Örn: "Hiçbir balık kuş değildir." - "Balık" ve "kuş" dağıtılmıştır.)
- I Tipi (Bazı S P'dir): Hem öznesi hem de yüklemi dağıtılmamıştır. (Örn: "Bazı insanlar doktordur." - "İnsanlar" ve "doktorlar" dağıtılmamıştır.)
- O Tipi (Bazı S P değildir): Öznesi dağıtılmamış, yüklemi dağıtılmıştır. (Örn: "Bazı hayvanlar kedi değildir." - "Hayvanlar" dağıtılmamış, "kedi" dağıtılmıştır.)
- 3. Orta Terimin Önermelerdeki Dağıtılmışlığını İnceleyelim:
- Orta terimimiz "müzisyenler"di. Şimdi bu terimin geçtiği önermelere bakalım:
- Birinci Önerme: "Bazı sanatçılar müzisyendir."
- Bu bir I tipi (tikel olumlu) önermedir.
- I tipi önermelerde hem özne hem de yüklem dağıtılmamıştır.
- Burada "müzisyenler" yüklem konumundadır ve bu önermede dağıtılmamıştır. Çünkü "bazı sanatçılar"ın sadece bir kısmının müzisyen olduğunu söylüyoruz, tüm müzisyenlerden bahsetmiyoruz.
- İkinci Önerme: "Tüm müzisyenler yaratıcıdır."
- Bu bir A tipi (tümel olumlu) önermedir.
- A tipi önermelerde özne dağıtılmış, yüklem dağıtılmamıştır.
- Burada "müzisyenler" özne konumundadır ve bu önermede dağıtılmıştır. Çünkü "Tüm müzisyenler" ifadesi, müzisyenler sınıfının tamamını kapsar.
- 4. Sonuç:
- Orta terim olan "müzisyenler", birinci önermede dağıtılmamışken, ikinci önermede dağıtılmıştır.
- Kıyasın geçerli olabilmesi için orta terimin en az bir kez dağıtılmış olması kuralı bu kıyasta yerine getirilmiştir.
Bu durumda, orta terim olan "müzisyenler" ikinci önermede dağıtılmıştır.
Cevap B seçeneğidir.
