3. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ünsüz yumuşaması (sert ünsüzlerin yumuşaması) kuralına uygun bir kullanım vardır?
A) Ağacın dalları kırılmış
B) Kitabın sayfaları yırtılmış
C) Kalemın ucu kırık
D) Defterin kapağı yırtık
Merhaba sevgili öğrenciler, ünsüz yumuşaması konusunu daha iyi anlamanız için bu soruyu adım adım birlikte inceleyelim:
Ünsüz Yumuşaması Nedir?
- Ünsüz yumuşaması, kelime kökünün sonunda bulunan sert ünsüzlerden (p, ç, t, k) birinin, ünlü ile başlayan bir ek aldığında yumuşayarak b, c, d, ğ seslerine dönüşmesidir.
- Bu kurala göre:
- p → b
- ç → c
- t → d
- k → ğ (veya g) şeklinde değişimler olur.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Ağacın dalları kırılmış
- Bu cümlede herhangi bir ünsüz yumuşaması bulunmamaktadır. "Ağaç" kelimesi ünlü ile başlayan bir ek almamıştır.
- B) Kitabın sayfaları yırtılmış
- Bu cümlede "kitap" kelimesi "-ın" ekini alarak "kitabın" şekline dönüşmüştür. "p" sesi "b" sesine dönüşerek ünsüz yumuşaması gerçekleşmiştir.
- C) Kalemın ucu kırık
- Bu cümlede de herhangi bir ünsüz yumuşaması bulunmamaktadır. "Kalem" kelimesi ünsüz ile bitmektedir ve yumuşama olmamıştır.
- D) Defterin kapağı yırtık
- Bu cümlede "kapak" kelimesi "-ı" ekini alarak "kapağı" şekline dönüşmüştür. Ancak kelime zaten "kapağı" şeklinde kullanıldığı için ünsüz yumuşaması aranmaz.
Gördüğünüz gibi, ünsüz yumuşaması kuralına uygun kullanımın olduğu seçenek B seçeneğidir. "Kitap" kelimesi "-ın" ekini aldığında "kitabın" şeklinde yumuşamıştır.
Cevap B seçeneğidir.
