4. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "ki" ilgi zamiri bir varlığın yerini tutmuştur?
A) Öyle güzel konuştu ki herkes etkilendi.
B) Sokaktaki çocuklar top oynuyor.
C) Bizim ev bahçeli, sizinki ise dubleks.
D) Gel ki seninle konuşalım.
Sevgili öğrenciler, bu soruda "ki"nin Türkçedeki farklı görevlerini doğru bir şekilde ayırt etmemiz gerekiyor. Türkçede "ki" üç farklı şekilde karşımıza çıkabilir:
- Bağlaç olan "ki": Ayrı yazılır ve genellikle iki cümleyi veya kelime grubunu birbirine bağlar. Kendisinden önceki kelimeye "-mek" veya "-mak" eki getirilemez.
- Sıfat yapan "-ki": Bitişik yazılır ve bir ismin önüne gelerek onu niteler, sıfat görevi görür. "Hangi?" sorusuna cevap verir.
- İlgi zamiri "-ki": Bitişik yazılır ve bir ismin (varlığın) yerini tutar. Genellikle isim tamlamalarında tamlananın yerini alır ve "kimin ki?", "neyin ki?" gibi sorulara cevap verir.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim ve "ki"nin görevini belirleyelim:
- A) Öyle güzel konuştu ki herkes etkilendi. Burada "ki" ayrı yazılmıştır ve "Öyle güzel konuştu" ile "herkes etkilendi" cümlelerini birbirine bağlamıştır. Bu, bağlaç olan "ki"dir. Bir varlığın yerini tutmamıştır.
- B) Sokaktaki çocuklar top oynuyor. Burada "ki" bitişik yazılmıştır ve "çocuklar" ismini nitelemiştir. "Hangi çocuklar?" diye sorduğumuzda "Sokaktaki çocuklar" cevabını alırız. Bu, sıfat yapan "-ki"dir. Bir varlığın yerini tutmamış, bir varlığı nitelemiştir.
- C) Bizim ev bahçeli, sizinki ise dubleks. Bu cümlede "sizinki" ifadesi, "sizin eviniz" anlamında kullanılmıştır. Yani "-ki" eki, "ev" isminin yerini tutmuştur. "Ev" bir varlık (isim) olduğuna göre, buradaki "-ki" ilgi zamiridir ve bir varlığın yerini tutmuştur.
- D) Gel ki seninle konuşalım. Burada "ki" ayrı yazılmıştır ve "Gel" ile "seninle konuşalım" cümlelerini birbirine bağlamıştır. Bu da bağlaç olan "ki"dir. Bir varlığın yerini tutmamıştır.
Bu durumda, bir varlığın yerini tutan ilgi zamiri "-ki" C seçeneğinde kullanılmıştır.
Cevap C seçeneğidir.
