6. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "ki" farklı bir görevde kullanılmıştır?
A) Ayşe'nin elbisesi mavi, Fatma'nınki kırmızı.
B) Bizim takım galip, sizinki mağlup.
C) Evdeki hesap çarşıya uymaz.
D) Senin fikrin güzel, benimki ise farklı.
Sevgili öğrenciler, bu soruda "ki" ekinin veya bağlacının farklı görevlerini anlamamız isteniyor. Türkçede "ki" üç farklı görevde kullanılabilir: bağlaç olan "ki", ilgi zamiri olan "-ki" ve sıfat yapan "-ki". Şimdi her bir seçeneği inceleyerek "ki"nin görevini belirleyelim.
- Bağlaç olan "ki": Genellikle ayrı yazılır ve iki cümleyi veya kavramı birbirine bağlar. Cümleden çıkarıldığında anlam bozulur. (Örnek: "Duydum ki geliyormuş.")
- İlgi zamiri olan "-ki": Her zaman bitişik yazılır. Bir ismin yerini tutar ve genellikle "-nın, -nin, -nun, -nün" eklerinden sonra gelir. (Örnek: "Benim kalemim kayboldu, seninkini alabilir miyim?")
- Sıfat yapan "-ki": Her zaman bitişik yazılır. Bir ismin önüne gelerek onu niteler (hangi, nasıl sorusuna cevap verir). Genellikle "-de, -da" eklerinden sonra gelir. (Örnek: "Masadaki kitap benim.")
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Ayşe'nin elbisesi mavi, Fatma'nınki kırmızı.
- Buradaki "Fatma'nınki" ifadesi "Fatma'nın elbisesi" anlamına gelir. "ki" eki, "elbise" isminin yerini tutmuştur. Bu nedenle burada ilgi zamiri olan "-ki" kullanılmıştır.
- B) Bizim takım galip, sizinki mağlup.
- Buradaki "sizinki" ifadesi "sizin takımınız" anlamına gelir. "ki" eki, "takım" isminin yerini tutmuştur. Bu nedenle burada da ilgi zamiri olan "-ki" kullanılmıştır.
- C) Evdeki hesap çarşıya uymaz.
- Buradaki "evdeki" ifadesi "hangi hesap?" sorusuna "evdeki hesap" cevabını verir. "ki" eki, "hesap" ismini nitelemiştir (evde bulunan hesap). Bu nedenle burada sıfat yapan "-ki" kullanılmıştır.
- D) Senin fikrin güzel, benimki ise farklı.
- Buradaki "benimki" ifadesi "benim fikrim" anlamına gelir. "ki" eki, "fikir" isminin yerini tutmuştur. Bu nedenle burada da ilgi zamiri olan "-ki" kullanılmıştır.
Gördüğümüz gibi A, B ve D seçeneklerinde "ki" ilgi zamiri görevinde kullanılırken, C seçeneğinde "ki" sıfat yapan "ki" görevinde kullanılmıştır. Bu nedenle farklı görevde kullanılan "ki" C seçeneğindedir.
Cevap C seçeneğidir.
