7. "Dünkü maç çok heyecanlıydı, bugünkü ise sıkıcı geçti."
Bu cümlede geçen "ki"lerin türleri sırasıyla nedir?
A) sıfat yapım eki - ilgi zamiri
B) ilgi zamiri - sıfat yapım eki
C) bağlaç - ilgi zamiri
D) sıfat yapım eki - sıfat yapım eki
Sevgili öğrenciler, bu soruda Türkçe'deki "-ki" ekinin farklı türlerini ayırt etmemiz isteniyor. "-ki" eki Türkçede genellikle üç farklı görevde kullanılır:
- Sıfat Yapım Eki (-ki): Bir isme veya zarfa gelerek onu sıfat yapar. Genellikle yer veya zaman bildiren kelimelere eklenir ve "hangi?" sorusuna cevap verir. (Örnek: evdeki kedi, dünkü maç, yarınki toplantı)
- İlgi Zamiri (-ki): Bir ismin yerini tutar ve genellikle aitlik, sahiplik bildirir. "-ın, -in, -un, -ün" (tamlayan eki) ekinden sonra gelir. (Örnek: Benim kalemim güzel, seninki daha güzel. Burada "seninki", "senin kalemin" yerine kullanılmıştır.)
- Bağlaç (ki): Ayrı yazılan bir kelimedir ve cümleleri veya sözleri birbirine bağlar. (Örnek: Biliyorum ki sen gelirsin.)
Şimdi cümlemizdeki "ki"leri inceleyelim:
- "Dünkü" kelimesindeki "ki":
- "Dün" kelimesi bir zaman zarfıdır.
- "Dün" kelimesine "-ki" eki gelerek "dünkü" kelimesini oluşturmuştur.
- "Dünkü" kelimesi, "maç" ismini nitelemektedir ("Dünkü maç"). Hangi maç? "Dünkü maç."
- Buradaki "-ki" eki, "dün" kelimesini sıfat yaparak "maç" ismini niteleme görevini üstlenmiştir. Bu nedenle, "dünkü" kelimesindeki "-ki" bir sıfat yapım ekidir.
- "Bugünkü" kelimesindeki "ki":
- "Bugün" kelimesi bir zaman zarfıdır.
- "Bugün" kelimesine "-ki" eki gelerek "bugünkü" kelimesini oluşturmuştur.
- Cümlede "bugünkü ise sıkıcı geçti" şeklinde kullanılmıştır. Burada "bugünkü" kelimesinden sonra "maç" kelimesi düşmüştür (bugünkü [maç]).
- Tıpkı "dünkü" kelimesinde olduğu gibi, "bugünkü" kelimesi de "bugün" zaman zarfını sıfat yaparak (düşen) "maç" ismini niteleme görevini üstlenmiştir. "Bugünkü" kelimesi, "hangi?" sorusuna cevap verir ("Bugünkü [maç]").
- Buradaki "-ki" eki de "bugün" kelimesini sıfat yaptığı için bir sıfat yapım ekidir. İlgi zamiri olsaydı "bugününki" şeklinde tamlayan ekiyle birlikte kullanılırdı.
Sonuç olarak, her iki "ki" de sıfat yapım eki görevindedir.
Cevap D seçeneğidir.
