8. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "ki" ilgi zamiri bir isim tamlamasında tamlananın yerini tutmuştur?
A) Sınıftaki öğrenciler dışarı çıktı.
B) Benim arabam beyaz, seninki siyah.
C) O kadar hızlı koştu ki yetişemedim.
D) Akşamki yemek çok lezzetliydi.
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, Türkçede çok önemli bir ek olan "ki"nin farklı görevlerini ve özellikle "ilgi zamiri" görevini bir isim tamlamasında nasıl yerine getirdiğini anlamamız gerekiyor. "Ki" ekinin üç farklı görevi vardır: bağlaç olan "ki", sıfat yapan "ki" ve ilgi zamiri olan "ki". Şimdi adım adım seçenekleri inceleyerek doğru cevabı bulalım.
- "Ki" Ekinin Görevleri:
- Bağlaç olan "ki": Ayrı yazılır ve iki cümleyi birbirine bağlar. Genellikle "o kadar ki", "duydum ki" gibi ifadelerde karşımıza çıkar.
- Sıfat yapan "ki": Bitişik yazılır ve bir ismin önüne gelerek onu niteleyen bir sıfat yapar. Genellikle yer (evdeki, sınıftaki) veya zaman (dünkü, akşamki) bildirir.
- İlgi zamiri olan "ki": Bitişik yazılır ve bir isim tamlamasında tamlananın (yani iyelik ekinin geldiği ikinci ismin) yerini tutar. "Benimki", "seninki", "onunki" gibi örneklerde görülür. Tamlayan eki (-in, -ın, -ün, -ün) üzerine gelir.
- Şimdi seçenekleri inceleyelim:
- A) Sınıftaki öğrenciler dışarı çıktı.
- Buradaki "ki" eki, "sınıf" ismine gelerek "sınıftaki" şeklinde bir sıfat oluşturmuştur. Hangi öğrenciler? "Sınıftaki öğrenciler." Bu, sıfat yapan "ki"dir. Dolayısıyla bu seçenek doğru değildir.
- B) Benim arabam beyaz, seninki siyah.
- Bu cümlede "seninki" ifadesine dikkat edelim. Burada aslında "senin araban" denmek istenmiştir. "Senin" kelimesi tamlayan, "araban" kelimesi ise tamlanandır. "Ki" eki, "senin" tamlayanına gelerek "araban" tamlananının yerini tutmuştur. Yani "seninki" = "senin araban" demektir. Bu, ilgi zamiri olan "ki"dir ve bir isim tamlamasında tamlananın yerini tutmuştur. Bu seçenek doğru cevaptır.
- C) O kadar hızlı koştu ki yetişemedim.
- Buradaki "ki" ayrı yazılmıştır ve "koştu" ile "yetişemedim" cümlelerini birbirine bağlamıştır. Bu, bağlaç olan "ki"dir. Dolayısıyla bu seçenek doğru değildir.
- D) Akşamki yemek çok lezzetliydi.
- Buradaki "ki" eki, "akşam" ismine gelerek "akşamki" şeklinde bir sıfat oluşturmuştur. Hangi yemek? "Akşamki yemek." Bu, sıfat yapan "ki"dir. Dolayısıyla bu seçenek doğru değildir.
Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşıldığı gibi, "ki" ekinin bir isim tamlamasında tamlananın yerini tuttuğu tek seçenek B seçeneğidir.
Cevap B seçeneğidir.
