3. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde zincirleme isim tamlaması vardır?
A) Evin penceresinden deniz görünüyordu.
B) Arabanın lastiği patlamış.
C) Okul müdürünün odası üçüncü kattaydı.
D) Çocuğun oyuncağı yere düştü.
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bugün sizlerle "zincirleme isim tamlaması" konusunu ele alacağız. Zincirleme isim tamlaması, en az üç ismin bir araya gelerek oluşturduğu, birbirine zincir gibi bağlı bir isim grubudur. Genellikle bir isim tamlamasının tamlayanının veya tamlananının, kendisi de bir isim tamlaması olmasıyla oluşur. Yani, birden fazla isim tamlamasının iç içe geçtiği bir yapıdır.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Evin penceresinden deniz görünüyordu.
- Burada "evin penceresi" bir isim tamlamasıdır. "Ev" ve "pencere" olmak üzere iki isimden oluşur ve tamlayan da tamlanan da ek almıştır ("evin" - tamlayan, "penceresi" - tamlanan). Bu, belirtili isim tamlamasıdır. Üç isim bulunmadığı için zincirleme değildir.
- B) Arabanın lastiği patlamış.
- Burada "arabanın lastiği" bir isim tamlamasıdır. "Araba" ve "lastik" olmak üzere iki isimden oluşur ve tamlayan da tamlanan da ek almıştır ("arabanın" - tamlayan, "lastiği" - tamlanan). Bu da belirtili isim tamlamasıdır. Üç isim bulunmadığı için zincirleme değildir.
- C) Okul müdürünün odası üçüncü kattaydı.
- Bu seçeneği dikkatlice inceleyelim:
- Önce "okul müdürü" kısmına bakalım. "Okul" ve "müdür" isimleri bir araya gelerek bir isim tamlaması oluşturmuştur. Tamlayan ek almamış, tamlanan ek almıştır ("okul" - tamlayan, "müdürü" - tamlanan). Bu bir belirtisiz isim tamlamasıdır.
- Şimdi bu "okul müdürü" tamlamasını bir bütün olarak düşünelim ve "oda" kelimesiyle birleştirelim: "okul müdürünün odası". Burada "okul müdürü" ifadesi tamlayan görevini üstlenmiş, "odası" ise tamlanan olmuştur. "Okul müdürünün" kısmındaki "-ün" eki tamlayan ekidir, "odası" kısmındaki "-ı" eki ise tamlanan ekidir.
- Gördüğünüz gibi, "okul müdürü" isim tamlaması, daha büyük bir isim tamlamasının ("okul müdürünün odası") tamlayan kısmını oluşturmuştur. Yani, "okul", "müdür" ve "oda" olmak üzere en az üç isim birbirine zincirleme bir şekilde bağlanmıştır. Bu yapı, zincirleme isim tamlamasıdır.
- D) Çocuğun oyuncağı yere düştü.
- Burada "çocuğun oyuncağı" bir isim tamlamasıdır. "Çocuk" ve "oyuncak" olmak üzere iki isimden oluşur ve tamlayan da tamlanan da ek almıştır ("çocuğun" - tamlayan, "oyuncağı" - tamlanan). Bu da belirtili isim tamlamasıdır. Üç isim bulunmadığı için zincirleme değildir.
Bu açıklamalar ışığında, üç ismin bir araya gelerek zincirleme bir ilişki kurduğu tek seçenek C seçeneğidir.
Cevap C seçeneğidir.
