Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, sirk göllerinin oluşumunda buzulların hangi hareketinin etkili olduğunu anlamamız isteniyor. Hadi bu konuyu adım adım inceleyelim:
- Sirk Gölleri Nedir? Sirk gölleri, genellikle yüksek dağlık bölgelerde, buzulların geçmişte bulunduğu yerlerde oluşan küçük, yuvarlak veya yarım daire şeklindeki göllerdir. Bu göller, buzulların yataklarında bıraktığı çukurların suyla dolmasıyla meydana gelir.
- Buzulların Etkisi: Buzullar, çok büyük ve ağır buz kütleleridir. Yavaş da olsa sürekli hareket ederler. Bu hareketleri sırasında geçtikleri yerleri derinden etkiler ve yeryüzü şekillerini değiştirirler.
- Çukur Oluşumu: Bir gölün oluşabilmesi için öncelikle bir çukurluğa ihtiyaç vardır. Buzullar, hareket ederken altlarındaki ve yanlarındaki kayaçları kazır, parçalar ve taşır. Bu sürece aşındırma (erozyon) denir. Buzullar, bu aşındırma faaliyetiyle dağ yamaçlarında amfi tiyatroya benzeyen çukurlar (sirkler) oluşturur.
- Seçenekleri İnceleyelim:
- A) Kayma: Buzulun hareket etme şekillerinden biridir (yerçekimi etkisiyle yamaç aşağı kayması). Ancak bu, çukuru oluşturan ana jeomorfolojik süreç değil, buzulun hareketini sağlayan bir mekanizmadır.
- B) Aşındırma: Buzulun zemini kazıması, parçalaması ve taşımasıdır. İşte sirk çukurları tam da bu süreçle oluşur. Buzul, ağırlığı ve hareketiyle kayaçları törpüler ve derin çukurlar açar.
- C) Birikim: Buzulun taşıdığı malzemeyi (kayaç, toprak vb.) biriktirmesidir. Birikim sonucu morenler gibi yığma şekilleri oluşur, çukur değil.
- D) Erime: Buzulun sıcaklık artışıyla suya dönüşmesidir. Erime, sirk çukurunun suyla dolmasını sağlar ve gölü oluşturur, ancak çukuru oluşturan süreç değildir. Çukur zaten aşındırma ile oluşmuştur.
- Sonuç: Sirk gölleri, buzulların dağ yamaçlarını aşındırması sonucu oluşan çukurlarda meydana gelir. Buzul eridiğinde, bu aşınmış çukurlar suyla dolarak sirk göllerini oluşturur.
Cevap B seçeneğidir.
