Merhaba sevgili öğrenciler! Bu soruyu adım adım çözerek fiil çatısı konusunu daha iyi anlamanıza yardımcı olacağım. Unutmayın, her adımda dikkatlice ilerlemek çok önemli!
Öncelikle fiil çatısı nedir, kısaca hatırlayalım:
- Fiil Çatısı: Fiilin özne ve nesne ile olan ilişkisini gösteren özelliğidir. Temelde iki ana başlık altında incelenir: Özneye göre çatı ve Nesneye göre çatı. Bu soruda özneye göre çatı incelenmektedir.
Şimdi de şıkları tek tek inceleyelim:
- A) Edilgen: Edilgen çatılı fiillerde işi yapan belli değildir veya işten etkilenen özne ön plandadır. Fiil genellikle "-il, -in, -n, -l" eklerini alır. Örneğin, "Kapı açıldı." cümlesinde kapının kim tarafından açıldığı belli değildir.
- B) Etken: Etken çatılı fiillerde işi yapan özne bellidir ve özne işi doğrudan yapar. Fiil herhangi bir çatı eki almaz. Örneğin, "Ayşe ders çalıştı." cümlesinde ders çalışma işini yapan Ayşe'dir.
- C) Dönüşlü: Dönüşlü çatılı fiillerde özne, yaptığı işten yine kendisi etkilenir. Fiil genellikle "-il, -in, -n, -l" eklerini alır. Örneğin, "Ali yıkandı." cümlesinde yıkanma işini yapan da Ali'dir, yıkanmaktan etkilenen de Ali'dir.
- D) İşteş: İşteş çatılı fiillerde iş, birden fazla kişi tarafından karşılıklı veya birlikte yapılır. Fiil genellikle "-iş, -leş, -ş" eklerini alır. Örneğin, "Çocuklar güreştiler." cümlesinde güreşme işi karşılıklı olarak yapılmıştır.
Şimdi de sorudaki cümleyi inceleyelim: "Güneş doğdu."
- Bu cümlede "doğmak" fiili kullanılmıştır.
- Doğma eylemini gerçekleştiren "Güneş" öznemizdir.
- Güneş, doğma eylemini doğrudan kendisi yapmaktadır ve fiil herhangi bir çatı eki almamıştır.
Bu durumda "Güneş doğdu." cümlesindeki fiil, etken çatılıdır.
Cevap B seçeneğidir.
