Fiilimsiler Test 1

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde isim-fiil kullanılmıştır?

A) Koşarak okula gitti.
B) Yemek yemeyi çok seviyor.
C) Gülen çocukları izliyordu.
D) Okuyan insanlar bilgilidir.

Sevgili öğrenciler, bu soruda isim-fiil (mastar) ekini almış kelimeyi bulmamız isteniyor. İsim-fiiller, fiillere gelerek onları isim yapan eklerdir. Yani, bir eylemin adını belirtirler. Türkçede başlıca üç isim-fiil eki vardır:

• -ma / -me (Bu ek, olumsuzluk ekiyle karıştırılmamalıdır. Olumsuzluk eki fiili olumsuz yaparken, isim-fiil eki fiili isim yapar.)
• -ış / -iş / -uş / -üş
• -mak / -mek

Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim ve hangi ekin kullanıldığına bakalım:

• A) Koşarak okula gitti.

  Bu cümlede "koşarak" kelimesi fiil köküne "-arak" ekini almıştır. "-arak / -erek" eki, fiilleri zarf yapan bir zarf-fiil (bağ-fiil) ekidir. Bir eylemin nasıl yapıldığını (koşarak) belirtir. Bu nedenle A seçeneğinde isim-fiil yoktur.

• B) Yemek yemeyi çok seviyor.

  Bu cümlede "yemeyi" kelimesine dikkat edelim. Kelimenin kökü "yemek" fiilidir. Bu fiile "-me" isim-fiil eki gelmiştir. "-yi" ise belirtme hal ekidir. "Yemeyi" kelimesi burada bir eylemin adı olarak kullanılmış ve cümlenin nesnesi olmuştur (Neyi seviyor? Yemeyi). Dolayısıyla bu bir isim-fiildir.

• C) Gülen çocukları izliyordu.

  Bu cümlede "gülen" kelimesi fiil köküne "-en" ekini almıştır. "-an / -en" eki, fiilleri sıfat yapan bir sıfat-fiil (ortaç) ekidir. "Gülen" kelimesi, "çocuklar" ismini nitelemektedir (Hangi çocuklar? Gülen çocuklar). Bu nedenle C seçeneğinde isim-fiil yoktur.

• D) Okuyan insanlar bilgilidir.

  Bu cümlede "okuyan" kelimesi fiil köküne "-an" ekini almıştır. Tıpkı C seçeneğindeki gibi, "-an / -en" eki bir sıfat-fiil ekidir. "Okuyan" kelimesi, "insanlar" ismini nitelemektedir (Hangi insanlar? Okuyan insanlar). Bu nedenle D seçeneğinde isim-fiil yoktur.

Yukarıdaki açıklamalara göre, isim-fiil kullanılan cümle B seçeneğidir çünkü "yemeyi" kelimesi fiilden türemiş bir isim-fiildir.

Cevap B seçeneğidir.