Sevgili öğrenciler, bu soruda fiilimsilerin (eylemsilerin) türlerini ayırt etme becerimizi kullanacağız. Fiilimsiler, fiil kök veya gövdelerine belirli ekler getirilerek oluşturulan, fiil özelliklerini tamamen kaybetmeyip cümlede isim, sıfat veya zarf görevinde kullanılan kelimelerdir. Türkçede üç ana fiilimsi türü bulunur:
- İsim-fiil (Mastar): Fiile "-ma, -ış, -mak" ekleri getirilerek yapılır ve cümlede isim gibi kullanılır.
- Sıfat-fiil (Ortaç): Fiile "-an, -ası, -mez, -ar, -dik, -ecek, -miş" ekleri getirilerek yapılır ve cümlede sıfat gibi kullanılır.
- Zarf-fiil (Bağ-fiil, Ulaç): Fiile "-ken, -alı, -madan, -ince, -ip, -arak, -dıkça, -r...mez, -asıya, -casına" gibi ekler getirilerek yapılır ve cümlede zarf gibi kullanılır.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim ve hangi fiilimsi türüne ait olduklarını belirleyelim:
- A) yazmak: Bu kelime, "yaz-" fiil köküne "-mak" eki getirilerek oluşturulmuştur. "-mak" eki, bir fiili isim görevinde kullanmamızı sağlayan isim-fiil ekidir. Örneğin, "Yazmak güzel bir eylemdir." cümlesinde isim görevindedir.
- B) okumak: Bu kelime, "oku-" fiil köküne "-mak" eki getirilerek oluşturulmuştur. Tıpkı "yazmak" gibi, "-mak" eki sayesinde isim-fiil görevindedir. Örneğin, "Okumak insanı geliştirir." cümlesinde isim görevindedir.
- C) koşmak: Bu kelime, "koş-" fiil köküne "-mak" eki getirilerek oluşturulmuştur. Yine "-mak" eki ile bir isim-fiildir. Örneğin, "Koşmak sağlığa faydalıdır." cümlesinde isim görevindedir.
- D) gülen: Bu kelime, "gül-" fiil köküne "-en" eki getirilerek oluşturulmuştur. "-an / -en" ekleri, bir fiili sıfat görevinde kullanmamızı sağlayan sıfat-fiil ekleridir. Örneğin, "Gülen çocuk bize doğru geldi." cümlesinde "çocuk" ismini niteleyen bir sıfat görevindedir.
Gördüğümüz gibi, A, B ve C seçeneklerindeki "yazmak", "okumak" ve "koşmak" kelimeleri "-mak" eki alarak isim-fiil (mastar) türündedir. Ancak D seçeneğindeki "gülen" kelimesi "-en" eki alarak sıfat-fiil (ortaç) türündedir. Bu nedenle, fiilimsi türü diğerlerinden farklı olan seçenek D'dir.
Cevap D seçeneğidir.
