Basit zamanlı ve birleşik zamanlı fiil farkı Test 1

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde basit zamanlı fiil kullanılmıştır?

A) O, her gün kitap okuyor.
B) Biz dün sinemaya gitmiştik.
C) Sen yarın burada olacaksın.
D) Onlar şimdiye kadar gelmişlerdi.

Sevgili öğrenciler, fiillerin zaman yapılarını anlamak, Türkçeyi doğru ve etkili kullanmak için çok önemlidir. Bugün sizlerle basit zamanlı fiil kavramını adım adım inceleyeceğiz.

Öncelikle, bir fiilin basit zamanlı olup olmadığını nasıl anlarız, ona bakalım:

• Basit Zamanlı Fiil: Bir fiil kökü veya gövdesine sadece bir tane zaman (kip) eki getirilerek oluşturulan fiillerdir. Örneğin: "gel-di" (görülen geçmiş zaman), "oku-yor" (şimdiki zaman), "yaz-acak" (gelecek zaman), "bak-ar" (geniş zaman).
• Birleşik Zamanlı Fiil: Bir fiil kökü veya gövdesine bir kip eki geldikten sonra, ek fiilin (idi, imiş, ise) çekimli biçimlerinden birinin gelmesiyle oluşan, yani iki tane zaman (kip) eki alan fiillerdir. Örneğin: "gel-iyor-du" (şimdiki zamanın hikayesi), "oku-muş-tu" (duyulan geçmiş zamanın hikayesi), "yaz-acak-mış" (gelecek zamanın rivayeti).

Şimdi seçeneklerdeki cümlelerde yer alan fiilleri bu bilgiler ışığında tek tek inceleyelim:

• A) O, her gün kitap okuyor.

  Buradaki fiil "okuyor"dur. Fiil kökü "oku-" ve zaman eki "-yor" (şimdiki zaman) almıştır. Sadece bir tane zaman eki aldığı için basit zamanlı bir fiildir.

• B) Biz dün sinemaya gitmiştik.

  Buradaki fiil "gitmiştik"tir. Fiil kökü "git-" olup "-miş" (duyulan geçmiş zaman) ve "-ti" (ek fiilin hikayesi, yani geçmiş zaman) olmak üzere iki zaman eki almıştır. Bu nedenle birleşik zamanlı bir fiildir (duyulan geçmiş zamanın hikayesi).

• C) Sen yarın burada olacaksın.

  Buradaki fiil "olacaksın"dır. Fiil kökü "ol-" ve zaman eki "-acak" (gelecek zaman) almıştır. Sadece bir tane zaman eki aldığı için basit zamanlı bir fiildir.

• D) Onlar şimdiye kadar gelmişlerdi.

  Buradaki fiil "gelmişlerdi"dir. Fiil kökü "gel-" olup "-miş" (duyulan geçmiş zaman) ve "-lerdi" (ek fiilin hikayesi, yani geçmiş zaman ve çoğul kişi eki) olmak üzere iki zaman eki almıştır. Bu nedenle birleşik zamanlı bir fiildir (duyulan geçmiş zamanın hikayesi).

Yukarıdaki analizlere göre, A ve C seçeneklerindeki fiiller basit zamanlıdır. Ancak sorunun tek bir doğru cevap beklediği varsayımıyla,

Cevap A seçeneğidir.