Bezelyelerde sarı tohum (S) baskın, yeşil tohum (s) çekinik; yuvarlak tohum (R) baskın, buruşuk tohum (r) çekinik özelliktir. SsRr genotipli bir bezelye ile ssrr genotipli bir bezelye çaprazlandığında, yeşil ve buruşuk tohumlu bezelye oluşma olasılığı nedir?
A) 1/16
B) 1/4
C) 1/2
D) 3/4
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda bezelyelerde iki farklı karakterin (tohum rengi ve tohum şekli) kalıtımını inceleyeceğiz. Mendel'in bağımsız açılım ilkesini kullanarak istenen fenotipin oluşma olasılığını adım adım hesaplayalım.
- Adım 1: Özellikleri ve Alelleri Tanımlayalım
- Tohum rengi için: Sarı tohum (S) baskın, Yeşil tohum (s) çekiniktir.
- Tohum şekli için: Yuvarlak tohum (R) baskın, Buruşuk tohum (r) çekiniktir.
- Adım 2: Ebeveyn Bezelyelerin Genotiplerini Belirleyelim
- Birinci bezelyenin genotipi: SsRr (Sarı ve Yuvarlak tohumlu)
- İkinci bezelyenin genotipi: ssrr (Yeşil ve Buruşuk tohumlu)
- Adım 3: İstenen Fenotipi ve Genotipi Belirleyelim
- Bizden istenen fenotip: Yeşil ve buruşuk tohumlu bezelyeler.
- Bu fenotipe sahip bir bezelyenin genotipi: Yeşil tohum çekinik olduğu için ss, buruşuk tohum çekinik olduğu için rr olmalıdır. Yani, aradığımız genotip ssrr'dir.
- Adım 4: Her Bir Karakter İçin Ayrı Ayrı Çaprazlama Yapalım ve Olasılıkları Bulalım
- Tohum Rengi İçin Çaprazlama (Sarı/Yeşil):
- Ebeveynler: Ss x ss
- Bu çaprazlamadan oluşabilecek yavrular: Ss (Sarı) ve ss (Yeşil).
- Yeşil tohumlu (ss) olma olasılığı $ rac{1}{2}$'dir.
- Tohum Şekli İçin Çaprazlama (Yuvarlak/Buruşuk):
- Ebeveynler: Rr x rr
- Bu çaprazlamadan oluşabilecek yavrular: Rr (Yuvarlak) ve rr (Buruşuk).
- Buruşuk tohumlu (rr) olma olasılığı $ rac{1}{2}$'dir.
- Adım 5: İki Olasılığı Birleştirerek Sonucu Bulalım
- Karakterler bağımsız olarak kalıtıldığı için, yeşil ve buruşuk tohumlu bir bezelye oluşma olasılığını bulmak için her bir karakterin olasılığını çarparız.
- Olasılık (yeşil ve buruşuk) = Olasılık (yeşil) $\times$ Olasılık (buruşuk)
- Olasılık (yeşil ve buruşuk) = $ rac{1}{2} \times rac{1}{2} = rac{1}{4}$
Bu durumda, yeşil ve buruşuk tohumlu bezelye oluşma olasılığı $ rac{1}{4}$'tür.
Cevap B seçeneğidir.
