Pavlov'un klasik koşullanma deneyini anlamak için temel kavramları hatırlayalım:
- Koşulsuz Uyaran (KU): Doğal olarak bir tepkiyi tetikleyen uyaran. Köpekler için et (yemek) koşulsuz uyarandır.
- Koşulsuz Tepki (KT): Koşulsuz uyarana karşı gösterilen doğal, öğrenilmemiş tepki. Et karşısında salya salgılamak koşulsuz tepkidir.
- Nötr Uyaran (NU): Başlangıçta herhangi bir özel tepkiyi tetiklemeyen uyaran. Deneyde zil sesi başlangıçta nötr uyarandır.
- Koşullu Uyaran (KUy): Nötr uyaranın koşulsuz uyaranla tekrar tekrar eşleştirilmesi sonucunda, tek başına koşulsuz tepkiye benzer bir tepkiyi tetiklemeyi öğrenen uyaran. Zil sesi, etle eşleştirildikten sonra koşullu uyaran haline gelir.
- Koşullu Tepki (KTep): Koşullu uyarana karşı gösterilen öğrenilmiş tepki. Zil sesini duyduğunda salya salgılamak koşullu tepkidir.
Şimdi soruyu bu bilgiler ışığında değerlendirelim:
- Köpek, başlangıçta zil sesine salya salgılamazdı. Bu, zil sesinin nötr bir uyaran olduğunu gösterir.
- Zil sesi, et (koşulsuz uyaran) ile birlikte defalarca sunuldu.
- Sonunda köpek, sadece zil sesini duyduğunda salya salgılamaya başladı. Bu, köpeğin zil sesi ile salya salgılama arasında bir bağlantı kurduğunu, yani bu tepkiyi öğrendiğini gösterir.
Seçenekleri inceleyelim:
- A) Koşullu tepki: Bu, öğrenilmiş bir tepkidir ve koşullu uyaran (zil sesi) tarafından tetiklenir. Köpeğin zil sesine salya salgılaması tam olarak bu tanıma uyar.
- B) Koşulsuz tepki: Bu, doğal ve öğrenilmemiş bir tepkidir. Köpeğin ete salya salgılaması koşulsuz tepkidir, zil sesine salya salgılaması değil.
- C) Nötr tepki: "Nötr" terimi genellikle bir uyaran için kullanılır (nötr uyaran), bir tepki için değil. Başlangıçta bir tepkiyi tetiklemeyen uyaran nötrdür.
- D) Refleks: Refleksler doğal, istemsiz tepkilerdir. Salya salgılamak bir reflekstir, ancak zil sesine salya salgılamak öğrenilmiş bir reflekstir, yani koşullu bir reflekstir (koşullu tepki). Seçenek A, bu öğrenilmiş yönü daha iyi ifade eder.
Bu nedenle, köpeğin zil sesine salya salgılamayı öğrenmesi, koşullu tepki olarak adlandırılır.
Cevap A seçeneğidir.
