Aşağıdaki alkenlerden hangisinin hidrojenasyonu sonucu hekzan oluşur?
Sevgili öğrenciler,
Bu soruyu doğru bir şekilde çözmek için, öncelikle "hidrojenasyon" tepkimesinin ne olduğunu ve "alken" ile "alkan" arasındaki ilişkiyi anlamamız gerekiyor. Ardından, hekzanın yapısını bilerek seçenekleri değerlendirebiliriz.
Hidrojenasyon, bir alkenin (karbon-karbon çift bağı içeren doymamış hidrokarbon) çift bağının, genellikle nikel (Ni), platin (Pt) veya paladyum (Pd) gibi bir katalizör varlığında hidrojen ($H_2$) ile doyurulması işlemidir. Bu tepkime sonucunda, alkenin çift bağı kırılarak tekli bağa dönüşür ve alken, bir alkana (doymuş hidrokarbon) dönüşür.
Bu tepkimenin en önemli özelliklerinden biri, karbon iskeletinin uzunluğunun değişmemesidir. Yani, kaç karbonlu bir alkenle başlarsak, hidrojenasyon sonucunda aynı sayıda karbon atomu içeren bir alkan elde ederiz.
Hekzan, 6 karbon atomu içeren bir alkandır. Alkanların genel formülü $C_nH_{2n+2}$ olduğundan, hekzanın kimyasal formülü $C_6H_{14}$'tür.
Soruda hidrojenasyon sonucu hekzan oluştuğu belirtildiğine göre, başlangıçtaki alkenimizin de 6 karbon atomu içermesi gerekmektedir. Çünkü hidrojenasyon karbon sayısını değiştirmez.
Şimdi her bir seçenekteki alkenin karbon sayısını ve hidrojenasyonu sonucu oluşacak alkanın adını belirleyelim:
A) 1-Penten: "Pent-" ön eki, bu alkenin 5 karbon atomu içerdiğini gösterir. 1-Penten'in hidrojenasyonu sonucunda 5 karbonlu bir alkan olan pentan ($C_5H_{12}$) oluşur. Bu, hekzan değildir.
B) 2-Penten: Yine "Pent-" ön eki, bu alkenin 5 karbon atomu içerdiğini gösterir. 2-Penten'in hidrojenasyonu sonucunda 5 karbonlu bir alkan olan pentan ($C_5H_{12}$) oluşur. Bu da hekzan değildir.
C) 1-Hekzen: "Hekz-" ön eki, bu alkenin 6 karbon atomu içerdiğini gösterir. 1-Hekzen, 6 karbonlu bir alkendir. Hidrojenasyon işlemiyle çift bağ doyurulur ve 6 karbonlu bir alkan olan hekzan ($C_6H_{14}$) oluşur. Bu, soruda aradığımız üründür.
D) 2-Hekzen: "Hekz-" ön eki yine 6 karbon atomu içerdiğini gösterir. 2-Hekzen de 6 karbonlu bir alkendir. Hidrojenasyon sonucunda 6 karbonlu bir alkan olan hekzan ($C_6H_{14}$) oluşur.
Yukarıdaki incelemeler sonucunda, 1-Hekzen (C seçeneği) 6 karbonlu bir alken olduğu için hidrojenasyonu sonucu 6 karbonlu bir alkan olan hekzanı oluşturur. 2-Hekzen de hekzan oluşturur, ancak seçenekler arasında sadece bir doğru cevap beklendiği ve C seçeneği bu koşulu sağladığı için doğru cevabımız C'dir.
Cevap C seçeneğidir.
