LGS son 1 ay çalışma programı Test 1

🎓 LGS son 1 ay çalışma programı Test 1 - Ders Notu

Bu ders notu, LGS son 1 ay çalışma programı Test 1'de karşılaşabileceğin Türkçe, Matematik, Fen Bilimleri ve T.C. İnkılap Tarihi konularına yönelik temel bilgileri ve önemli ipuçlarını içermektedir. Konuları hızlıca tekrar etmek ve eksiklerini görmek için harika bir fırsat!

📌 Fiilimsiler (Eylemsiler)

Fiilimsiler, fiillerden türeyen ancak fiil özelliğini kaybederek cümlede isim, sıfat veya zarf görevi üstlenen kelimelerdir. Cümlede yüklem olamazlar ve fiil çekim eklerini almazlar.

• İsim-Fiiller (Mastar): Fiil kök veya gövdelerine "-ma, -ış, -mak" ekleri getirilerek yapılır.
  • Örnek: "Kitap okumayı çok severim." (okuma)
  • Örnek: "Onun gidişine çok üzüldük." (gidiş)
  • Örnek: "Buraya gelmek harika bir fikir." (gelmek)
• ⚠️ Dikkat: Olumsuzluk eki "-ma/-me" ile isim-fiil eki "-ma/-me" karıştırılmamalıdır. Ayrıca "dondurma, çakmak, sarma" gibi kalıcı isim olan kelimeler fiilimsi değildir.
• Sıfat-Fiiller (Ortaç): Fiil kök veya gövdelerine "-an, -ası, -mez, -ar, -dik, -ecek, -miş" ekleri getirilerek yapılır. (Kodlama: Anası mezar dikecekmiş)
  • Örnek: "Gelen misafirler çok sevinçliydi." (gelen)
  • Örnek: "Görülecek yerler listesi hazırladık." (görülecek)
  • Örnek: "Çalışmış öğrenci sınavı kazanır." (çalışmış)
• 💡 İpucu: Sıfat-fiillerden sonra gelen isim düşerse "adlaşmış sıfat-fiil" olurlar. "Gelen öğrenci" yerine "Gelenler" dendiğinde olduğu gibi.
• Zarf-Fiiller (Bağ-Fiil / Ulaç): Fiil kök veya gövdelerine "-ken, -alı, -esiye, -madan, -ince, -ip, -arak, -dıkça, -r...mez, -dığında, -e...e, -casına" gibi ekler getirilerek yapılır.
  • Örnek: "Gülerken yere düştü." (gülerken)
  • Örnek: "Eve gelince hemen uyudu." (gelince)
  • Örnek: "Soruları koşarak çözdü." (koşarak)
• 📝 Unutma: Zarf-fiiller cümleye zaman (ne zaman?) veya durum (nasıl?) anlamı katarlar.

📐 Üslü İfadeler

Bir sayının kendisiyle tekrarlı çarpımının kısa yoldan gösterimine üslü ifade denir. $a^n$ ifadesinde $a$ taban, $n$ ise üsttür (kuvvet).

• Pozitif Tam Sayı Kuvvetleri: $a^n = a \times a \times ... \times a$ ($n$ tane $a$'nın çarpımı).
  • Örnek: $2^3 = 2 \times 2 \times 2 = 8$.
• Negatif Tam Sayı Kuvvetleri: $a^{-n} = \frac{1}{a^n}$.
  • Örnek: $2^{-3} = \frac{1}{2^3} = \frac{1}{8}$.
• Sıfırıncı Kuvvet: Sıfır hariç her sayının sıfırıncı kuvveti 1'dir. $a^0 = 1$ ($a \ne 0$).
  • Örnek: $5^0 = 1$.
• Üslü İfadelerde Çarpma:
  • Tabanlar aynıysa üsler toplanır: $a^m \times a^n = a^{m+n}$. (Örn: $3^2 \times 3^4 = 3^{2+4} = 3^6$)
  • Üsler aynıysa tabanlar çarpılır: $a^n \times b^n = (a \times b)^n$. (Örn: $2^3 \times 5^3 = (2 \times 5)^3 = 10^3$)
• Üslü İfadelerde Bölme:
  • Tabanlar aynıysa üsler çıkarılır: $\frac{a^m}{a^n} = a^{m-n}$. (Örn: $\frac{5^7}{5^4} = 5^{7-4} = 5^3$)
  • Üsler aynıysa tabanlar bölünür: $\frac{a^n}{b^n} = (\frac{a}{b})^n$. (Örn: $\frac{10^2}{5^2} = (\frac{10}{5})^2 = 2^2$)
• Üssün Üssü: Bir üslü ifadenin tekrar üssü alınırken üsler çarpılır. $(a^m)^n = a^{m \times n}$.
  • Örnek: $(2^3)^2 = 2^{3 \times 2} = 2^6$.

💡 İpucu: Negatif tabanlı üslü ifadelerde paranteze dikkat et! $(-2)^4 = 16$ (çift kuvvet pozitif yapar) iken $-2^4 = -16$ (parantez yoksa eksi işareti sonuca etki eder, sadece 2'nin kuvveti alınır).

🧬 DNA ve Genetik Kod

DNA (Deoksiribonükleik Asit), canlıların genetik bilgilerini taşıyan, çift sarmal yapıda bir moleküldür. Kalıtsal özelliklerimizin nesilden nesile aktarımını sağlar.

• DNA'nın Yapısı: DNA, nükleotit adı verilen yapı birimlerinden oluşur. Her nükleotit; fosfat, deoksiriboz şekeri ve bir azotlu organik bazdan oluşur.
• Bazlar: DNA'da Adenin (A), Timin (T), Guanin (G) ve Sitozin (C) olmak üzere dört çeşit azotlu baz bulunur.
• Eşleşme Kuralı: DNA'nın çift sarmalında Adenin karşısına Timin, Guanin karşısına Sitozin gelir (A-T, G-C). Bu kurala "eşleşme kuralı" denir.
• Gen: DNA üzerindeki belirli bir karakterin (saç rengi, göz rengi vb.) şifresini taşıyan anlamlı DNA parçalarıdır.
• Kromozom: DNA'nın özel proteinlerle birleşerek oluşturduğu, kalıtsal bilgiyi taşıyan yapıdır. Hücre bölünmesi sırasında belirginleşirler.
• Nükleotit Sayısı: Bir DNA molekülünde toplam nükleotit sayısı, toplam fosfat veya toplam deoksiriboz şekeri sayısına eşittir. Ayrıca eşleşme kuralı gereği A sayısı T'ye, G sayısı C'ye eşittir.

⚠️ Dikkat: DNA'nın kendini eşlemesi (replikasyon) sırasında, eski zincirler kalıp olarak kullanılır ve her birinden yeni birer zincir sentezlenerek birbirinin aynısı iki DNA molekülü oluşur. Bu, kalıtsal bilginin doğru aktarılmasını sağlar.

📜 Milli Mücadele Dönemi: Cemiyetler ve Kongreler

I. Dünya Savaşı sonrası işgaller karşısında Türk milleti, bağımsızlığını korumak için çeşitli direniş hareketleri başlatmıştır. Bu süreçte hem zararlı hem de yararlı cemiyetler kurulmuş ve ulusal bilinci artırmak için kongreler düzenlenmiştir.

• Zararlı Cemiyetler:
  • Azınlıkların Kurduğu Cemiyetler: Amaçları Anadolu'da kendi devletlerini kurmaktır (Örn: Mavri Mira Cemiyeti, Pontus Rum Cemiyeti, Hınçak-Taşnak Cemiyeti).
  • Milli Varlığa Düşman Cemiyetler: Manda ve himayeyi savunan veya saltanata bağlılığı öne çıkaran cemiyetlerdir (Örn: Sulh ve Selamet-i Osmaniye Fırkası, Teali İslam Cemiyeti, İngiliz Muhipleri Cemiyeti, Wilson Prensipleri Cemiyeti).
• Yararlı Cemiyetler (Milli Cemiyetler):
  • Bölgesel nitelikte kurulmuşlardır. Kendi bölgelerini düşman işgalinden kurtarmayı amaçlarlar (Örn: Kilikyalılar Cemiyeti, İzmir Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti, Trakya Paşaeli Cemiyeti, Doğu Anadolu Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti).
  • Basın-yayın yoluyla halkı bilinçlendirmeye çalışmışlardır.
  • Sivas Kongresi'nde "Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti" adı altında birleştirilerek ulusal bir nitelik kazanmışlardır.
• Kongreler:
  • Erzurum Kongresi (23 Temmuz-7 Ağustos 1919): Doğu illerini savunmak amacıyla toplanmıştır. Bölgesel toplanmasına rağmen ulusal kararlar alınmıştır. "Milli sınırlar içinde vatan bir bütündür, parçalanamaz" ilkesi benimsenmiştir. İlk defa geçici bir hükümet kurulmasından bahsedilmiştir.
  • Sivas Kongresi (4-11 Eylül 1919): Tüm yurdu temsil eden delegelerin katılımıyla toplanmıştır. Milli cemiyetler tek çatı altında birleştirilmiş, manda ve himaye kesin olarak reddedilmiştir. Milli Mücadele'nin teşkilatlanması sağlanmıştır.

💡 İpucu: Kongrelerde alınan kararların ortak noktası, tam bağımsızlık ve milli egemenlik fikrinin vurgulanmasıdır. Özellikle Sivas Kongresi'nde manda ve himaye fikri kesin olarak reddedilerek tam bağımsızlık vurgusu güçlendirilmiştir.