LGS açılımı Test 1

???? LGS açılımı Test 1 - Ders Notu

Bu ders notu, "LGS açılımı Test 1" testinde karşılaşabileceğin temel Matematik (Cebirsel İfadeler ve Özdeşlikler) ve Türkçe (Fiilimsiler) konularını sade ve anlaşılır bir şekilde özetlemektedir. Başarılar dileriz! ????

???? Cebirsel İfadeler ve Özdeşlikler (Matematik)

Cebirsel ifadeler, içinde en az bir değişken (harf) ve işlem bulunan matematiksel ifadelerdir. Özdeşlikler ise, değişkenlerin yerine hangi sayı yazılırsa yazılsın her zaman doğru olan eşitliklerdir. LGS'de özellikle cebirsel ifadelerin "açılımı" ve çarpanlara ayrılması sıkça karşına çıkar.

• Tam Kare Özdeşlikleri: Bir cebirsel ifadenin karesinin nasıl açıldığını gösterir.
• $(a+b)^2 = a^2 + 2ab + b^2$
• $(a-b)^2 = a^2 - 2ab + b^2$
• İki Kare Farkı Özdeşliği: İki sayının kareleri farkının nasıl çarpanlarına ayrıldığını gösterir.
• $a^2 - b^2 = (a-b)(a+b)$

???? İpucu: Bu özdeşlikleri ezberlemek yerine, mantığını anlamaya çalış. Örneğin, $(x+3)^2$ ifadesini $(x+3) \cdot (x+3)$ şeklinde yazıp dağıtarak sonuca ulaşabilirsin. Bu, unuttuğunda sana yol gösterecektir.

Örnekler:

• $(x+5)^2 = x^2 + 2 \cdot x \cdot 5 + 5^2 = x^2 + 10x + 25$
• $(2y-3)^2 = (2y)^2 - 2 \cdot 2y \cdot 3 + 3^2 = 4y^2 - 12y + 9$
• $49 - z^2 = 7^2 - z^2 = (7-z)(7+z)$

⚠️ Dikkat: $(a+b)^2$ asla $a^2+b^2$ değildir! Ortadaki $2ab$ terimini unutma. Bu, en sık yapılan hatalardan biridir.

???? Fiilimsiler (Eylemsiler) (Türkçe)

Fiilimsiler, fiil kök veya gövdelerine belirli ekler getirilerek türetilen, fiilin bazı özelliklerini taşıyan ancak fiil gibi çekimlenemeyen (kip ve kişi eki alamayan) sözcüklerdir. Cümle içinde isim, sıfat veya zarf görevi görürler. Türkçede üç tür fiilimsi vardır: İsim-fiil, Sıfat-fiil ve Zarf-fiil.

???? 1. İsim-fiiller (Mastar)

Fiil kök veya gövdelerine "-ma / -me", "-ış / -iş / -uş / -üş", "-mak / -mek" ekleri getirilerek oluşturulur. Cümlede isim gibi kullanılırlar.

• Ekler: -ma, -ış, -mak (Kodlama: Mayışmak)
• Örnekler:
  • Kitap okumayı çok severim. (-ma)
  • Onunla tanışmamız iyi oldu. (-ış)
  • Burada beklemek çok sıkıcı. (-mak)

⚠️ Dikkat: Olumsuzluk eki "-ma / -me" ile isim-fiil eki "-ma / -me"yi karıştırma! İsim-fiil, bir eylemin adı olurken, olumsuzluk eki eylemin yapılmadığını belirtir. (Örn: "Ders çalışmaya gitti." - isim-fiil; "Ders çalışma!" - olumsuzluk eki)

???? İpucu: Bazı isim-fiiller zamanla kalıcı isim olabilir. Bu durumda artık fiilimsi sayılmazlar. (Örn: "Dondurma", "Çakmak", "Dolma", "Danışma")

???? 2. Sıfat-fiiller (Ortaç)

Fiil kök veya gövdelerine "-an / -en", "-ası / -esi", "-mez / -maz", "-ar / -er", "-dık / -dik / -duk / -dük", "-acak / -ecek", "-mış / -miş / -muş / -müş" ekleri getirilerek oluşturulur. Cümlede sıfat görevi görürler, genellikle bir ismi nitelerler.

• Ekler: -an, -ası, -mez, -ar, -dik, -ecek, -miş (Kodlama: Anası mezar dikecekmiş)
• Örnekler:
  • Gelen öğrenciyi içeri al. (-en)
  • Koşar adımlarla yanıma geldi. (-ar)
  • Yıkılası dağlar engel oldu. (-ası)
  • Çözülmedik soru bırakmadı. (-dik)
  • Gelecek hafta sinemaya gideceğiz. (-ecek)
  • Pişmiş aşa su katılmaz. (-miş)

⚠️ Dikkat: Sıfat-fiil ekleri, bazen kip ekleriyle (geniş zaman, geçmiş zaman, gelecek zaman) karışabilir. Cümledeki anlamına ve görevine bakmalısın. (Örn: "O her gün koşar." - fiil; "Koşar adımlar." - sıfat-fiil)

???? İpucu: Sıfat-fiillerin nitelediği isim düştüğünde "adlaşmış sıfat-fiil" olurlar. (Örn: "Gelenler (gelen insanlar) içeri girsin.")

???? 3. Zarf-fiiller (Bağ-fiil, Ulaç)

Fiil kök veya gövdelerine "-ken", "-alı / -eli", "-madan / -meden", "-ince / -ınca", "-ip / -ıp / -up / -üp", "-arak / -erek", "-dıkça / -dikçe", "-r...-mez", "-a...-a / -e...-e", "-casına / -cesine", "-maksızın / -meksizin", "-dığında / -diğinde" gibi ekler getirilerek oluşturulur. Cümlede zarf görevi görürler, genellikle fiili veya fiilimsiyi zaman ya da durum yönünden belirtirler.

• Ekler: -ken, -alı, -esiye, -meden, -ince, -ip, -arak, -dıkça, -r...-mez, -dığında, -e...-e, -maksızın, -casına... (Çok fazla ek olduğu için ezberlemek yerine işlevini anlamaya çalış.)
• Örnekler:
  • Gülerek yanıma geldi. (Nasıl geldi? - durum)
  • Ders çalışırken uyuyakalmış. (Ne zaman uyuyakalmış? - zaman)
  • Kitabı okumadan yorum yapma. (Nasıl yorum yapma? - durum)
  • Eve gelince beni ara. (Ne zaman ara? - zaman)
  • Kapıyı açar açmaz içeri girdi. (Ne zaman girdi? - zaman)
  • Konuşa konuşa yolu bitirdik. (Nasıl bitirdik? - durum)

⚠️ Dikkat: Zarf-fiiller, cümlede genellikle fiile "Nasıl?" veya "Ne zaman?" sorularını sorduğumuzda cevap verirler.

Bu notlar, LGS açılımı Test 1'deki konuları daha iyi anlamana yardımcı olacaktır. Bol şans dileriz! ????