Sevgili öğrenciler, bu soruda akarsuların yeryüzünü şekillendirme süreçlerinden biri olan aşındırma faaliyetleri sonucunda oluşan bir yer şekli hakkında bilgi isteniyor. Soruyu adım adım inceleyelim:
- Soruda Ne İsteniyor?
Akarsuların aşındırma faaliyetleri sonucu oluşan ve derin vadilerle parçalanmış düzlüklere ne ad verildiği soruluyor. Burada anahtar kelimeler "akarsu aşındırması", "derin vadilerle parçalanmış" ve "düzlükler"dir.
- Seçenekleri İnceleyelim:
- A) Peneplen: Peneplen, uzun süreli aşınma sonucunda yeryüzünün neredeyse deniz seviyesine kadar aşındırılmasıyla oluşan hafif dalgalı, alçak düzlüklere verilen isimdir. Genellikle çok derin vadilerle parçalanmış bir yapıya sahip değildir. Bu nedenle doğru cevap olamaz.
- B) Plato (Yayla): Plato, akarsular tarafından derin vadilerle parçalanmış, çevresine göre yüksekte kalmış geniş düzlüklere verilen isimdir. Genellikle tektonik hareketlerle yükselmiş veya volkanik örtülerle oluşmuş geniş düzlüklerin, akarsular tarafından zamanla aşındırılarak derin vadilerle yarılmasıyla meydana gelir. Sorudaki "derin vadilerle parçalanmış düzlükler" tanımına tam olarak uyar.
- C) Delta: Delta, bir akarsuyun taşıdığı alüvyonları denize, göle veya başka bir akarsuya döküldüğü yerde biriktirmesiyle oluşan üçgen veya yelpaze şeklindeki alçak ve verimli düzlüklerdir. Bu biriktirme (depolama) şeklidir, aşındırma sonucu oluşan derin vadili düzlükler değildir. Bu nedenle doğru cevap olamaz.
- D) Menderes: Menderes, akarsuların eğimin azaldığı yerlerde büklümler yaparak akmasıyla oluşan kıvrımlı yataklardır. Akarsuyun kendisinin bir şekli olup, geniş bir düzlüğün derin vadilerle parçalanmış halini ifade etmez. Bu nedenle doğru cevap olamaz.
- E) Peribacası: Peribacaları, volkanik tüflerin ve daha sert kayaçların farklı aşınma hızları nedeniyle oluşan, şapkalı veya şapkasız, konik biçimli ilginç kaya oluşumlarıdır. Genellikle kurak veya yarı kurak bölgelerde görülürler ve sorudaki tanıma uymazlar. Bu nedenle doğru cevap olamaz.
- Sonuç:
Akarsuların aşındırma faaliyetleri sonucu oluşan ve derin vadilerle parçalanmış düzlüklere verilen isim Plato'dur. Türkiye'de İç Anadolu ve Doğu Anadolu bölgelerinde birçok plato örneği bulunur.
Cevap B seçeneğidir.
