TYT coğrafya iç dış kuvvetler Test 1

Akarsuların eğimin azaldığı yerlerde yaptığı biriktirme faaliyetleri sonucu oluşan ve üçgen şeklindeki ovalara ne ad verilir?

A) Dağ eteği ovası
B) Delta ovası
C) Tektonik ova
D) Karstik ova
E) Moren ovası

Sevgili öğrenciler, bu soruyu adım adım inceleyerek doğru cevaba ulaşalım.

• Soruyu Anlayalım: Soru, akarsuların eğimin azaldığı yerlerde, yani akış hızlarının yavaşladığı noktalarda taşıdıkları malzemeleri biriktirmesiyle oluşan ve genellikle üçgen şekilli olan ovaların adını soruyor. Bu tanım, akarsu biriktirme şekillerinden birini işaret etmektedir.
• Akarsu Biriktirme Faaliyetleri: Akarsular, yüksek eğimli ve hızlı aktıkları yerlerde aşındırma yaparken, eğimin azaldığı, yatak genişliğinin arttığı veya bir göl/deniz gibi durgun bir su kütlesine karıştığı yerlerde hızları düşer. Hızları düşen akarsular, taşıdıkları kum, çakıl, kil gibi malzemeleri (alüvyonları) biriktirmeye başlar.
• Üçgen Şekil ve Konum: Akarsuların denize veya büyük bir göle döküldüğü yerlerde, taşıdıkları alüvyonları biriktirmesiyle oluşan, genellikle kuş ayağına veya Yunan alfabesindeki "delta" (Δ) harfine benzeyen üçgen şekilli ovalara özel bir isim verilir. Bu oluşum, akarsuyun denize veya göle ulaştığı noktada eğimin sıfıra yaklaştığı ve akış hızının aniden düştüğü durumlarda belirginleşir.
• Seçenekleri İnceleyelim:

  Her bir seçeneği, sorudaki tanıma uygun olup olmadığını değerlendirerek inceleyelim:

  A) Dağ eteği ovası: Dağların eteklerinde, akarsuların dağdan düzlüğe indiği yerlerde taşıdıkları malzemeyi biriktirmesiyle oluşan ovalardır. Genellikle birikinti konileri ve yelpazeleri şeklinde görülürler. Sorudaki "eğimin azaldığı yerlerde yaptığı biriktirme faaliyetleri sonucu oluşan ve üçgen şeklindeki ovalar" tanımı daha spesifik bir oluşumu işaret eder ve dağ eteği ovaları her zaman belirgin bir üçgen şekle sahip olmayabilir.

  B) Delta ovası: Akarsuların denize veya büyük bir göle döküldüğü yerlerde, taşıdıkları alüvyonları biriktirmesiyle oluşan, genellikle üçgen şekilli ovalardır. Bu tanım, soruda verilen tüm özellikleri (eğimin azaldığı yer, biriktirme, üçgen şekil) tam olarak karşılamaktadır.

  C) Tektonik ova: Yer kabuğu hareketleri (faylanma, çökme gibi) sonucu oluşan çukurlukların akarsu alüvyonlarıyla dolmasıyla meydana gelen ovalardır. Oluşumun temel nedeni tektonik hareketlerdir ve şekli her zaman üçgen değildir.

  D) Karstik ova: Kalker, jips gibi eriyebilen kayaçların bulunduğu bölgelerde, yer altı sularının etkisiyle oluşan erime çukurluklarının (polye, uvala) tabanında oluşan ovalardır. Akarsu biriktirmesiyle değil, kimyasal çözünmeyle ilişkilidir.

  E) Moren ovası: Buzulların taşıdığı ve biriktirdiği malzemelerle (morenlerle) oluşan ovalardır. Akarsu biriktirmesiyle değil, buzul biriktirmesiyle ilişkilidir.

• Sonuç: Akarsuların eğimin azaldığı, özellikle denize veya göle döküldüğü yerlerde taşıdıkları alüvyonları biriktirmesiyle oluşan ve üçgen şekilli ovalara "Delta ovası" adı verilir.

Cevap B seçeneğidir.