1. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "ile" kelimesi bağlaç görevinde kullanılmıştır?
A) Çocuk, annesi ile markete gitti.Değerli öğrenciler, bu soruda "ile" kelimesinin cümledeki görevini doğru tespit etmemiz isteniyor. "İle" kelimesi Türkçede hem bağlaç hem de edat (ilgeç) olarak kullanılabilir. Bu iki görevi birbirinden ayırmanın en pratik yolu, "ile" kelimesinin yerine "ve" bağlacını getirmeyi denemektir. Eğer "ile" yerine "ve" getirdiğimizde cümlenin anlamı bozulmuyor ve iki eş görevli kelimeyi veya cümlecikleri birbirine bağlıyorsa, "ile" bağlaç görevindedir. Aksi takdirde, yani "ile" kelimesi bir araç, birliktelik, neden-sonuç gibi anlamlar katıyorsa ve yerine "ve" getirilemiyorsa, edat görevindedir.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
Bu cümlede "ile" kelimesi, çocuğun markete annesiyle birlikte gittiğini, yani bir birliktelik anlamı katmaktadır. "Çocuk, annesi ve markete gitti" dediğimizde cümlenin anlamı bozulur. Dolayısıyla burada "ile" edat görevindedir.
Burada "ile" kelimesi, yolculuk yapma eyleminin hangi araçla gerçekleştirildiğini belirtmektedir. "Araba ve yolculuk yapmayı severim" dediğimizde anlam bozulur. Bu yüzden "ile" burada da edat görevindedir.
Bu cümlede "ile" kelimesi ilk bakışta "kalem" ve "defteri" kelimelerini bağlıyormuş gibi görünse de, dikkatli incelendiğinde bir farklılık göze çarpar. "Kalem" kelimesi yalın haldeyken, "defteri" kelimesi belirtme (-i) halindedir. Bağlaçlar, genellikle aynı görevdeki ve aynı haldeki kelimeleri birbirine bağlar. Burada hal ekleri farklı olduğu için "kalem ile" ifadesi bir araç (edat öbeği) anlamı taşır: "Kalem kullanarak defteri çantaya koydu." Bu durumda "ile" edat görevindedir.
Bu cümlede "ile" kelimesi, "kitap" ve "defter" kelimelerini birbirine bağlamıştır. Her iki kelime de yalın haldedir ve cümlenin öznesi görevindedir. "Kitap ve defter masanın üstünde duruyor" dediğimizde cümlenin anlamı hiç bozulmaz, hatta daha yaygın bir kullanımdır. "Kitap" ve "defter" eş görevli kelimelerdir. Bu nedenle burada "ile" bağlaç görevindedir.
Yukarıdaki açıklamalara göre, "ile" kelimesinin bağlaç görevinde kullanıldığı cümle D seçeneğidir.
Cevap D seçeneğidir.