Gerçek mecaz terim anlam KPSS Test 1

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'ayak' kelimesi mecaz anlamıyla kullanılmıştır?

A) Ayak bileğini incitmişti.
B) Ayakları üşüyordu.
C) Ayakta durmak zor geliyordu.
D) Ayakları yere basmıyordu.
E) Ayak izleri karda belirgindi.

Sevgili öğrenciler, bu soruda 'ayak' kelimesinin hangi cümlede mecaz anlamıyla kullanıldığını bulmamız isteniyor. Öncelikle 'mecaz anlam' ne demek, onu hatırlayalım:

• Gerçek Anlam: Bir kelimenin sözlükteki ilk ve temel anlamıdır. Akla gelen ilk anlamıdır.
• Mecaz Anlam: Bir kelimenin gerçek anlamından tamamen uzaklaşarak, benzetme veya ilgi yoluyla kazandığı yeni anlamdır. Genellikle deyimlerde ve atasözlerinde karşımıza çıkar.

Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:

• A) Ayak bileğini incitmişti.

  'Ayak bileği', vücudumuzun bir parçası olan, ayağı bacağa bağlayan eklemin adıdır. Burada 'ayak' kelimesi, organın bir bölümünü ifade ettiği için gerçek anlamıyla kullanılmıştır.

• B) Ayakları üşüyordu.

  'Ayaklar', vücudumuzun yere basan organlarıdır ve soğuktan etkilenebilirler. Burada 'ayak' kelimesi, organın kendisini ifade ettiği için gerçek anlamıyla kullanılmıştır.

• C) Ayakta durmak zor geliyordu.

  'Ayakta durmak', fiziksel olarak iki ayak üzerinde dikilme eylemidir. Burada 'ayak' kelimesi, bu fiziksel eylemi gerçekleştiren organı belirttiği için gerçek anlamıyla kullanılmıştır.

• D) Ayakları yere basmıyordu.

  Bu ifade, 'çok sevinmek, heyecandan ne yapacağını bilememek' veya 'gerçeklerden uzaklaşmak, hayalperest olmak' gibi anlamlara gelen bir deyimdir. Bir kişinin fiziksel olarak ayaklarının yere basmaması mümkün değildir (uçmuyorsa!). Dolayısıyla burada 'ayak' kelimesi, gerçek anlamından tamamen uzaklaşarak mecaz anlamıyla kullanılmıştır.

• E) Ayak izleri karda belirgindi.

  'Ayak izleri', bir kişinin ayaklarının bastığı yerde bıraktığı fiziksel işaretlerdir. Burada 'ayak' kelimesi, bu izleri bırakan organı ifade ettiği için gerçek anlamıyla kullanılmıştır.

Yukarıdaki incelemeler sonucunda, 'ayakları yere basmıyordu' ifadesinin bir deyim olduğunu ve 'ayak' kelimesinin burada gerçek anlamından uzaklaşarak mecaz bir anlam kazandığını görüyoruz.

Cevap D seçeneğidir.