Bir tuzun hidroliz reaksiyonu sonucunda ortamın asidik, bazik veya nötr olması, tuzu oluşturan asit ve bazın kuvvetine bağlıdır. Tuzlar, güçlü asit-güçlü baz, güçlü asit-zayıf baz, zayıf asit-güçlü baz veya zayıf asit-zayıf baz reaksiyonları sonucu oluşabilirler. Hidroliz, bir iyonun su ile tepkimeye girerek $H^+$ veya $OH^-$ iyonları oluşturmasıdır.
- Genel Kurallar:
- Güçlü asit ve güçlü bazdan oluşan tuzlar hidroliz olmazlar ve çözeltileri nötrdür (pH $\approx$ 7).
- Güçlü asit ve zayıf bazdan oluşan tuzların katyonu hidroliz olur, $H^+$ iyonları oluşturur ve çözeltileri asidiktir (pH < 7).
- Zayıf asit ve güçlü bazdan oluşan tuzların anyonu hidroliz olur, $OH^-$ iyonları oluşturur ve çözeltileri baziktir (pH > 7).
- Zayıf asit ve zayıf bazdan oluşan tuzların hem katyonu hem de anyonu hidroliz olur. Çözeltinin pH'ı, zayıf asidin ve zayıf bazın göreceli kuvvetlerine ($K_a$ ve $K_b$ değerlerine) bağlıdır.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) $AlCl_3$ (Alüminyum Klorür):
- Bu tuz, zayıf bir baz olan $Al(OH)_3$ ve güçlü bir asit olan $HCl$'den türemiştir.
- $Al^{3+}$ iyonu (zayıf bazın eşlenik asidi) su ile hidroliz olur: $Al^{3+}(aq) + 3H_2O(l) \rightleftharpoons Al(OH)_3(s) + 3H^+(aq)$ (veya daha doğru gösterimiyle $[Al(H_2O)_6]^{3+}(aq) + H_2O(l) \rightleftharpoons [Al(H_2O)_5(OH)]^{2+}(aq) + H_3O^+(aq)$).
- $Cl^-$ iyonu (güçlü asidin eşlenik bazı) hidroliz olmaz.
- Ortama $H^+$ iyonları verdiği için çözelti asidik olur.
- B) $Na_2SO_4$ (Sodyum Sülfat):
- Bu tuz, güçlü bir baz olan $NaOH$ ve güçlü bir asit olan $H_2SO_4$'ten türemiştir.
- $Na^+$ iyonu (güçlü bazın eşlenik asidi) ve $SO_4^{2-}$ iyonu (güçlü asidin eşlenik bazı) hidroliz olmazlar.
- Çözelti nötr olur (pH $\approx$ 7).
- C) $CH_3COONa$ (Sodyum Asetat):
- Bu tuz, güçlü bir baz olan $NaOH$ ve zayıf bir asit olan $CH_3COOH$ (asetik asit)'ten türemiştir.
- $Na^+$ iyonu (güçlü bazın eşlenik asidi) hidroliz olmaz.
- $CH_3COO^-$ iyonu (zayıf asidin eşlenik bazı) su ile hidroliz olur: $CH_3COO^-(aq) + H_2O(l) \rightleftharpoons CH_3COOH(aq) + OH^-(aq)$.
- Ortama $OH^-$ iyonları verdiği için çözelti bazik olur.
- D) $NH_4NO_3$ (Amonyum Nitrat):
- Bu tuz, zayıf bir baz olan $NH_3$ (amonyak) ve güçlü bir asit olan $HNO_3$ (nitrik asit)'ten türemiştir.
- $NH_4^+$ iyonu (zayıf bazın eşlenik asidi) su ile hidroliz olur: $NH_4^+(aq) + H_2O(l) \rightleftharpoons NH_3(aq) + H_3O^+(aq)$.
- $NO_3^-$ iyonu (güçlü asidin eşlenik bazı) hidroliz olmaz.
- Ortama $H_3O^+$ iyonları verdiği için çözelti asidik olur.
Yukarıdaki analizlere göre, hidroliz reaksiyonu sonucunda ortamı bazik yapan tuz $CH_3COONa$'dır.
Cevap C seçeneğidir.
