Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, bir kelimenin hem iyelik eki hem de hal eki alıp almadığını bulmamız isteniyor. Haydi, adım adım ilerleyelim ve her bir seçeneği dikkatlice inceleyelim.
- Öncelikle, iyelik eki ve hal eki kavramlarını hatırlayalım:
- İyelik Eki (Sahiplik Eki): Bir varlığın kime veya neye ait olduğunu bildiren eklerdir. Örneğin: ev-im (benim evim), kalem-i (onun kalemi), okul-umuz (bizim okulumuz).
- Hal Eki (Durum Eki): İsimlerin cümlede yüklendiği görevleri gösteren eklerdir. Başlıca hal ekleri şunlardır:
- Belirtme Hali (-ı, -i, -u, -ü): Nesneyi belirtir. (Örnek: kitabı)
- Yönelme Hali (-a, -e): Yönelme bildirir. (Örnek: okula)
- Bulunma Hali (-da, -de, -ta, -te): Bulunma yeri bildirir. (Örnek: evde)
- Ayrılma Hali (-dan, -den, -tan, -ten): Ayrılma, çıkma yeri bildirir. (Örnek: okuldan)
- Şimdi cümlemizdeki kelimeleri tek tek inceleyelim: "Çocuk, bahçedeki ağaçtan elma topladı."
- A) Çocuk: Bu kelime herhangi bir ek almamıştır. Ne iyelik eki ne de hal eki vardır.
- B) Bahçedeki: Bu kelimeyi dikkatlice inceleyelim:
- Kelimenin kökü "bahçe"dir.
- "Bahçede": Buradaki "-de" eki, bulunma hali ekidir (hal eki). Yani "bahçenin içinde" anlamını verir.
- "Bahçedeki": Buradaki "-ki" eki ise "sıfat yapan -ki" veya "ilgi eki" olarak adlandırılır. Bu ek, "bahçede bulunan" veya "bahçeye ait olan" anlamını katarak kelimeyi sıfat yapar. Örneğin, "bahçedeki ağaç" derken, ağacın bahçeye ait olduğunu veya bahçede bulunduğunu belirtiriz. "-ki" eki, aitlik veya ilişki bildiren bir ek olduğu için, geniş anlamda iyelik (sahiplik/aitlik) kavramıyla ilişkilendirilebilir. Bu nedenle, hem hal eki (-de) hem de aitlik bildiren bir ek (-ki) içerdiği kabul edilir.
- C) Ağaçtan: Bu kelimenin kökü "ağaç"tır. "-tan" eki ise ayrılma hali ekidir (hal eki). İyelik eki almamıştır.
- D) Elma: Bu kelime herhangi bir ek almamıştır. Ne iyelik eki ne de hal eki vardır.
- E) Topladı: Bu kelime bir fiildir (eylemdir). "Topla-" fiil köküne "-dı" geçmiş zaman eki gelmiştir. İsimlere gelen iyelik veya hal eklerini almaz.
- Bu durumda, hem hal eki (-de) hem de aitlik bildiren bir ek (-ki) içeren tek kelime "bahçedeki"dir.
Cevap B seçeneğidir.
