İki farklı populasyon üzerinde yapılan çalışmada, bu populasyonlara ait bireylerin çiftleşebildiği ancak oluşan yavruların yaşayamadığı gözlemlenmiştir.
Bu durum ile ilgili aşağıdaki yorumlardan hangisi yapılabilir?
A) Aynı türün farklı ırklarıdır
B) Farklı türlerdir ve postzigotik izolasyon vardır
C) Aynı türdürler ve doğal seleksiyon oluşmuştur
D) Farklı türlerdir fakat prezigotik izolasyon yoktur
Bu soruyu çözmek için öncelikle "tür" kavramını ve "izolasyon mekanizmaları"nı hatırlayalım.
- Tür Nedir?
Biyolojide tür, doğal ortamda çiftleşebilen ve verimli (üreyebilen) döller verebilen bireyler topluluğudur. Eğer iki farklı populasyondan gelen bireyler çiftleşir ancak oluşan yavrular yaşayamaz veya üreyemezse, bu populasyonlar farklı türler olarak kabul edilir.
- İzolasyon Mekanizmaları Nelerdir?
İzolasyon mekanizmaları, farklı türlerin birbiriyle çiftleşmesini veya çiftleşse bile verimli döl vermesini engelleyen biyolojik engellerdir. Bunlar iki ana gruba ayrılır:
- Prezigotik (Döllenme Öncesi) İzolasyon: Çiftleşmeyi veya döllenmeyi engelleyen mekanizmalardır. Örneğin, farklı habitatlarda yaşama, farklı çiftleşme zamanları, farklı kur davranışları veya gametlerin uyumsuzluğu gibi durumlar.
- Postzigotik (Döllenme Sonrası) İzolasyon: Döllenme gerçekleşip zigot oluştuktan sonra ortaya çıkan engellerdir. Oluşan melez yavruların yaşayamaması (melez yaşayabilirliğinin azalması), melezlerin kısır olması (melez kısırlığı) veya melezlerin sonraki nesillerde bozulması bu kategoriye girer.
Şimdi sorudaki durumu inceleyelim:
- "İki farklı populasyon üzerinde yapılan çalışmada, bu populasyonlara ait bireylerin çiftleşebildiği..." ifadesi, prezigotik izolasyonun olmadığını gösterir. Yani, çiftleşme ve dolayısıyla döllenme gerçekleşmiştir.
- "...ancak oluşan yavruların yaşayamadığı gözlemlenmiştir." ifadesi, döllenme sonrası bir sorun olduğunu, yani postzigotik bir izolasyon mekanizmasının devrede olduğunu gösterir. Yavruların yaşayamaması, tür tanımındaki "verimli döl verebilme" şartını ortadan kaldırır.
Bu bilgiler ışığında seçenekleri değerlendirelim:
- A) Aynı türün farklı ırklarıdır: Eğer aynı türün farklı ırkları olsalardı, çiftleşebilir ve yaşayabilen, üreyebilen yavrular oluşturabilirlerdi. Yavruların yaşayamaması bu seçeneği yanlış kılar.
- B) Farklı türlerdir ve postzigotik izolasyon vardır: Yavruların yaşayamaması, bu populasyonların farklı türler olduğunu gösterir. Ayrıca, çiftleşme gerçekleştiği halde yavruların yaşayamaması, döllenme sonrası (postzigotik) bir engel olduğunu, yani postzigotik izolasyonun varlığını kanıtlar. Bu ifade, gözlemlenen durumu tam ve doğru olarak açıklar.
- C) Aynı türdürler ve doğal seleksiyon oluşmuştur: Yavruların yaşayamaması nedeniyle "aynı türdürler" ifadesi yanlıştır. Doğal seçilim, tür içi adaptasyonlarla ilgili bir süreçtir, burada ise türler arası üreme başarısızlığı söz konusudur.
- D) Farklı türlerdir fakat prezigotik izolasyon yoktur: "Farklı türlerdir" kısmı doğrudur. "Prezigotik izolasyon yoktur" kısmı da doğrudur, çünkü bireyler çiftleşebilmiştir. Ancak bu seçenek, asıl sorunu (yavruların yaşayamamasını) ve bunun hangi izolasyon mekanizması olduğunu belirtmez. B seçeneği, hem tür farklılığını hem de spesifik izolasyon mekanizmasını (postzigotik izolasyon) doğru ve eksiksiz bir şekilde ifade eder.
Cevap B seçeneğidir.
