Aşağıdaki cümlelerden hangisi 'amaç-sonuç' cümlesidir?
A) Sınavı kazanmak için çok çalıştı.
B) Hava soğuk olduğu için mont giydi.
C) Ali eve geldi ve yemek yedi.
D) Bu kitabı daha önce okumuştum.
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bugün sizlerle 'amaç-sonuç' cümlelerini daha yakından inceleyeceğiz. Bir cümlenin 'amaç-sonuç' cümlesi olabilmesi için, bir eylemin hangi hedef veya niyetle yapıldığını belirtmesi gerekir. Yani, "Ne için?" sorusuna cevap veren bir bölümü olmalıdır. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Sınavı kazanmak için çok çalıştı.
- Bu cümlede, "çok çalıştı" eylemi yapılmıştır.
- Peki, ne için çok çalıştı? "Sınavı kazanmak için".
- "Sınavı kazanmak", bu eylemin yapılmasındaki niyeti, hedefi veya amacını gösterir. Henüz sınav kazanılmamıştır, bu bir hedeftir. Bu nedenle, bu bir 'amaç-sonuç' cümlesidir.
- B) Hava soğuk olduğu için mont giydi.
- Bu cümlede, "mont giydi" eylemi yapılmıştır.
- Peki, ne için mont giydi? "Hava soğuk olduğu için".
- Buradaki "hava soğuk olduğu" ifadesi, mont giyme eyleminin nedenini, sebebini açıklar. Hava zaten soğuktur, bu bir gerçektir ve bu gerçek mont giyme eylemine yol açmıştır. Bu bir 'neden-sonuç' cümlesidir. Amaç-sonuç cümlelerinden farkı, amaç henüz gerçekleşmemiş bir hedefken, neden zaten var olan bir durumdur.
- C) Ali eve geldi ve yemek yedi.
- Bu cümlede iki farklı eylem (eve gelmek ve yemek yemek) art arda gerçekleşmiştir.
- Bu eylemler arasında bir amaç veya neden-sonuç ilişkisi değil, sadece bir sıralama ilişkisi vardır.
- D) Bu kitabı daha önce okumuştum.
- Bu cümle, geçmişte yapılmış bir eylemi bildiren basit bir cümledir.
- Herhangi bir amaç veya neden-sonuç ilişkisi içermemektedir.
Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşıldığı gibi, "Sınavı kazanmak için çok çalıştı" cümlesi, bir eylemin (çok çalışmak) hangi hedef doğrultusunda yapıldığını (sınavı kazanmak) açıkça belirtmektedir.
Cevap A seçeneğidir.
