Bağlaç yanlışları Test 1

4. "Ya bu deveyi güdersin ya bu diyardan gidersin."
Bu atasözündeki bağlacın doğru yazılışı aşağıdakilerden hangisidir?

A) ya bu deveyi güdersin ya bu diyardan
B) ya bu deveyi güdersin, ya bu diyardan
C) ya bu deveyi güdersin yada bu diyardan
D) ya bu deveyi güdersin ya'da bu diyardan

Sevgili öğrenciler, bu soruda Türkçedeki bağlaçların doğru yazım kurallarını, özellikle de "ya ... ya ..." gibi tekrarlı bağlaçların kullanımını öğreneceğiz. Bu tür bağlaçların doğru kullanımı, yazılı anlatımımızın akıcılığı ve doğruluğu için çok önemlidir.

• Öncelikle, atasözündeki bağlacı doğru bir şekilde belirleyelim: "ya ... ya ...". Bu bağlaç, iki seçenekten birini sunmak için kullanılan, tekrarlı (ikili) bir bağlaçtır.
• Türk Dil Kurumu (TDK) yazım kurallarına göre, "ya ... ya ...", "hem ... hem ...", "ne ... ne ..." gibi tekrarlı bağlaçların arasına kesinlikle virgül konmaz. Bu bağlaçlar, cümledeki öğeleri veya cümleleri birbirine bağlarken kendilerinden önce veya sonra virgül almazlar.
• Şimdi seçenekleri bu kural ışığında tek tek inceleyelim:
• A) ya bu deveyi güdersin ya bu diyardan: Bu seçenekte "ya ... ya ..." bağlacı doğru bir şekilde kullanılmıştır. Bağlaçların arasına virgül konmamış ve "ya" kelimesi ayrı yazılmıştır. Bu, tekrarlı bağlaçların yazım kuralına tamamen uygundur.
• B) ya bu deveyi güdersin, ya bu diyardan: Bu seçenekte ikinci "ya" bağlacından önce virgül kullanılmıştır. Tekrarlı bağlaçların arasına virgül konmadığı kuralına aykırıdır. Bu nedenle bu seçenek yanlıştır.
• C) ya bu deveyi güdersin yada bu diyardan: Bu seçenekte "yada" şeklinde yanlış bir birleşik yazım kullanılmıştır. Türkçede "yada" diye bir bağlaç yoktur. Doğru yazılışı, ayrı olarak "ya da" şeklindedir (eğer tek başına "veya" anlamında kullanılıyorsa) veya bu atasözündeki gibi tekrarlı bağlaç olan "ya ... ya ..." şeklindedir. Bu nedenle bu seçenek yanlıştır.
• D) ya bu deveyi güdersin ya'da bu diyardan: Bu seçenekte "ya'da" şeklinde hatalı bir kullanım vardır. Bağlaç olan "da/de" hiçbir zaman kesme işaretiyle ayrılmaz ve "ya" kelimesiyle birleşik yazılmaz. Bu tamamen hatalı bir yazımdır.
• Yapılan bu detaylı incelemeler sonucunda, tekrarlı bağlaçların doğru yazım kurallarına uyan tek seçeneğin A seçeneği olduğunu açıkça görüyoruz.

Cevap A seçeneğidir.